Philippolis

Wyle Naomi Friis se groentesop (Groenhuis Gastehuis)

2012-02-05T11:47:00.000-08:00

Wyle Naomi Friis se groentesop (Groenhuis Gastehuis)

3 liter koue water
2 sopbene (3 stukkie briskets)
8 ml sout
125 g 4-1-sopmengsel
2 groot geelwortels, geskil en gerasper
25 ml tamatiepasta
1 ui, gekap
1 selderystingel, gekap
2 preie, gekap
125 ml pampoenblokkies
18 ml Worcestersous
5 ml suiker
5 ml knoffelsout
Ekstra sout en vars gemaalde swartpeper na smaak

Plaas die water, sopbene en sout in 'n drukkastel en drukkook 20 minute, ofkook 1 uur in 'n gweone kastrol.Voeg die res van die bestanddele by en kook weer 20 minute in 'ndrukkkastrol of 45 minute in 'n gewone kastrol.Verwyder die sopbene en laat nog 1 uur prut.AS dit te dik is, kan jy nog water byvoeg.Sit stomend warm voor.Genoeg vir 6 mense.

Historiese foto van Gariepdam

2012-02-02T11:36:00.000-08:00

Dié historiese foto van die Gariepdam, die grootste in Suid-Afrika, is deur mnr. Gert van Niekerk van Philippolis verskaf. Hierdie dam is in die vroeë 1970's ingewy en het aanvanklik as die Verwoerddam bekend gestaan. Gariepdam is sowat 50 km vanaf Philippolis.

Hoofstraat eens verlê

2011-12-27T09:35:00.000-08:00

Voordat Voortrekkerstraat die hoofstraat van Philippolis was, was Tobie Mullerstraat die "voorstraat" van dié dorp. Op die foto kan gesien word hoe die R717-teerpad vanaf Trompsburg die dorp inkom en verander in Voortrekkerstraat (destyds Kerkstraat). Maar vroeër het dié teerpad vanaf Trompsburg 'n minder skerp draai gemaak en aangesluit by die volgende straat wat meer regs is op die foto. As jy op die koppie sit waar Philippolis se wateropgaardam is, kan jy mooi sien waar die pad eens geloop het. Ook die plek waar die brug eens was oor die dorpsspruit is steeds sigbaar. Langs Tobie Mullerstraat, wat genoem is na die tweede leraar van die plaaslike NG Kerk, was onder meer die poskantoor, kafees en steeds die landdroskantoor. Dis onbekend in watter jare die pad verlê is. Foto: Jens Friis

Uitkoms nodig

2011-12-12T09:19:00.000-08:00

Mag daar vinnig uitkoms kom, want die aarde is kurkdroog. JENS FRIIS het dié foto op Philippolis geneem. Droë toestande het daartoe gelei dat weiveld in die distrik reeds afgebrand het. En in die naburige Colesberg het der duisende hektaar onlangs afgebrand. Boere van Philippolis, Springfontein en Gariepdam het onder andere gaan help om dié verwoestende brand te blus.

Grafte verval

2011-10-06T11:27:00.000-07:00

Van die grafte in Philippolis se ou begraafplaas is in 'n erge toestand van verval. Hier lê Britte, Griekwas, Jode en Afrikaners sy-aan-sy. Die oudste van die meer as 1 000 grafte dateer uit 1829. Volgens ‘n opname van sterfdatums is Philippolisers se kans dubbeld so hoog om in ‘n koue Augustus se sterf as in Februaries. Die einde van die winters is eenvoudig té straf vir ‘n swak gestel. Foto's: Jens Friis

Groenhuis Gastehuis, Philippolis: 051-773-0073

2011-09-21T09:29:00.001-07:00

Waterslang sy poel kwyt

2011-09-21T08:43:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Ten spyte van 'n waternat jaar, is die dorp se mitologiese watermonster soek.

Die rede? Die poel waarin hy (of is dit sy?) gewoonlik hou, het weggespoel tydens 'n vloed vroeër vanjaar.

Dit het gebeur toe 'n dorpsdam stroom-op gebreuk het. Dié berg water het 'n keerwal in die spruit agter C & J Motors weggespoel, die spruit se bedding op plekke met tot 2 m uitgevreet en só het die waterslang se poel ook in die slag gebly.

Vir dekades reeds leer Philippolisertjies van dié ongedierte. In 1969 skryf dr. Petronella van Heerden, die eerste Afrikaanse vrouedokter, só hieroor in haar outobiografie getiteld Kerssnuitsels

"In die fontein het die gevreesde waterslang gewoon. Snags het hy uitgekom, langs die watervoor af tot net voor die kerk waar die groot bome gestaan het. Hy kon jou héél insluk."

Inwoners het vertel dat hierdie watermonster (in die volksmond "injoka") soos 'n bruin pofadder met 'n perdekop lyk en dit het glo twee beeshorings. Ander het dan bygevoeg dat die vabond met bosluise oortrek is. Hy het glo ook maanhare op sy rug soos dié van 'n leeu.

Maar vanjaar swyg die inwoners oor die injoka. Hy is nêrens te sien nie.

Wyle mnr. Willem Adams het dikwels vertel dat hy die injoka self gesien het. Dit was blykbaar die middag voordat die eerste reën geval het ná die droogte van 1933.

"Die waterlikkewane het elke dag die waterslang se seekoeigat beesmis gesmeer, maar dié middag het hy van Boesmansfontein na die 'Gariep' getrek. Die waterslang het eers op 'n wolk geklim en toe sy pikswart stert begin swaai.

"Daardie middag is Boesmansfontein se dak afgewaai. Die klippe het die hoenders op die plaas se oë uitgegooi. Daar lê nou nog van die boomstompe wat omgewaai is.

"Net die tier en die leeu is gevaarliker as die waterslang," sou sy vrou, wyle Griet Adams, dan byvoeg.

"Maar as hy van jou hou, kan hy ook baie goeie goed vir jou doen. Só kan hy siek mense gesond maakdeur met sy raspertong oor hul lywe te lek."

Vloed lê vonds bloot

2011-09-21T08:40:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. 'n Vloed vroeër vanjaar hier het tot skade gelei, maar ook onverwags 'n ondergrondse vonds blootgelê.

'n Keerwal wat terugdateer uit die begindae van Philippolis, is oopgespoel.

Philippolis, die oudste nedersetting in die Vrystaat, se geskiedenis strek terug na die begin-1820's.

Die keerwal het in 'n baie goeie toestand behoue gebly omdat dit bedek is deur die jare bedek met slik. Dit is 'n uitstekende voorbeeld hoe kosbare bogrond behoue kan bly en gronderosie só verhoed kan word.

Sover bekend was niemand meer bewus van dié keerwal nie. Dit is waarskynlik gebou om water op te dam van waar dit dan gelei is na erwe langs Voortrekker- en Colin Fraserstraat.

Sir Laurens van der Post maak onder meer melding in sy boeke van dié fontein.

Philippolis is hier in die Suid-Vrystaat uitgelê omdat daar twee fonteine is wat water kon verskaf, naamlik dié Philippolisfontein en die Koksfontein.

Die Philippolisfontein is langs C&J Motors feitlik reg onder die brug na die Trompsburg-pad.

Die Koksfontein voorsien Rowelsfontein van water en sy oog is langs die Luckhoff-pad.

Beide is standhoudend en droog slegs op in die ergste droogtes.

Justisiestraat bied baie

2011-08-14T23:20:00.000-07:00

BESOEKERS aan Philippolis ry meestal langs Voortrekkerstraat wat van Trompsburg na Colesberg lei of dalk sal hulle nog ‘n ekstra draaitjie ry deur Tobie Mullerstraat wat in vroeëre jare die dorp se hoofstraat was.

Maar min maak ooit in ‘n draai in Justisiestraat waar menige kosbare en interessante geboue ingeryg staan in die eerste drie blokke aan die noordelike punt.

Kom jy vanaf Skoolstraat oor die bultjie wag ‘n historiese kompleks in die kleine op jou bestaande uit ‘n Karoo-platdakhuisie, die historiese skutkraal (waaroor Kontrei onlangs berig het omdat dit aan’t verval is) en ‘n indrukwekkende sinkveranda-huis.

Beide die Karoo-platdakhuis en die skutkraal is nasionale gedenkwaardighede. Die Karoo-huis langs Justisiestraat 4 dien deesdae as vakansiehuis vir die inwoners wat elders woon, maar het in die 1980’s diens gedoen as Philippolis se inligtingskantoor. Toe het wapperende vlae besoekers voor dié huis ingewag. Binne het mnr. Van der Graaff gereed gestaan met brosjures en inligting oor die streek en jy kon poskaarte, skryfbehoeftes en lekkergoed hier aanskaf. Die kamertjies van die huis is klein en donker, maar heerlik koel in die somer.

Twee huise straat-af staan ‘n sinkverandahuis uit ongeveer 1870 wat pryk op Karel Schoeman se hardeband boek, “Vrystaatse Erfenis – bouwerk en geboue in die 19de eeu”. Nes die Karoo-huisie is dit reg op die straat gebou soos die gewoonte destyds was. Van ‘n voortuin is daar glad nie sprake nie. Schoeman skryf: “Met die toenemende gebruik van sinkplate is die veranda as nuwe versierende element in die dorpsboukuns ingevoer. Deur die gebruik van sink kon die stoepe voor die huis nou oordek word, nie net om ‘n aangename sitruimte te skep nie, maar ook om die son uit die huise uit te hou, want vroeëre generasies was nie besonder gesteld op sonlig nie, en waar ‘n huis wel noord gekyk het, het hulle graag van ‘n veranda gebruikgemaak om dit te weer.”

En voorwaar moes dit ‘n heerlikheid gewees het om vroeër dae op dié beskutte hoë stoep te kon sit en uitkyk hoe die wêreld verbygaan. Helaas het dié huis aansienlik verval sedert die Schoeman-boek deur Human & Rousseau uitgegee is in 1982, maar die fasade is nog net so indrukwekkend as destyds. Sementsierwerk dui aan dat dit op ‘n stadium aan die Cilliers-familie behoort het.

Skuins oorkant staan een van die klaskamers wat in 1872 opgerig is om as skool te dien. Dit dien deesdae as stoor en werkswinkel vir mnr. Johan Louw. David Goldblatt, die vooraanstaande fotograaf, het enkele jaar gelede hier ‘n paar trefferfoto’s geneem van die eertydse klaskamer en Louw se werk- en voertuie.

Op die oorkantste hoek is die Anglikaanse kerk wat nou ‘n woonhuis is vir Brinley en Erina Pritchard. Hul seun, ook Brinley, is ‘n argitek in die Kaap.

En reg langs dié kerk vind jy die rede waarom Justisiestraat sy naam gekry het. “Justisie” in Philippolis was hier gesetel met die landdroskantoor, polisiekantoor en tronk bymekaar. Die landdroskantoor waar adv. Nicho du Toit die magistraat is, is onlangs opgeknap en omhein. Van 1872 tot 1942 is skelms in die tronk toegesluit. Vir die volgende 30 jaar was dit 'n polisiekantoor voordat dit in onbruik verval het. 'n Gautengse sakeman, mnr. Harry During, het die bouval in die 1990's vir 'n appel en 'n ei gekoop en dit in oornagverblyf omgeskep.

Onder die ander interessanthede van Justisiestraat tel die kragsentrale waar elektrisiteit destyds opgewek is en ook die huis waar wyle Anna Neethling-Pohl, die befaamde akteur, gewoon het.

Haar broer, wyle Jan Pohl, onder meer liedjieskrywer, het net ’n straat laer langs Tobie Mullerstraat gewoon.

Ons Dien: Winkel smeltkroes van gebeure in SA

2011-08-14T23:15:00.000-07:00

- Jens Friis

DAAR is min geboue op die platteland wat so ‘n klinkklare spieëlbeeld bied van die Suid-Afrikaanse geskiedenis oor die afgelope eeu as die gebou waarin die Foodzone-winkel op Philippolis gehuisves word.

‘n Oorweging waarom dié winkel winkel geword het in die dae toe die Nasionale Party opgang gemaak het, was ‘n groepie Afrikaners wat wou keer dat die Engelse en Joodse handelaars ryk word uit hulle geld. En van daar die naam “Ons Dien”.

Dié was ook die leuse van die Hoërskool M.T. Steyn en kan sekerlik gesien word as ‘n aanduiding wie beheer in die dorp gehad het op dié stadium. Ook hoe die skool, kerk en handel se sfere oorvleuel het.

Maar die gebou waarin Ons Dien gehuisves is, se geskiedenis strek verder terug. As jy in Voortrekkerstraat, die hoofstraat, staan is die regterkantste spitsdak deel die saal waarin Emily Hobhouse haar eerste spin-en-weefskool in Suid-Afrika geopen het. Dit was in 1905 net ná die Anglo-Boereoorlog. Só wou dié Engelse vrou die Boere help ophef.

Daar word vertel die Boere het Hobhouse van merinowol en sybokhaar voorsien. Sy het natuurlike kleurstowwe gebruik soos besembos vir ‘n diep rooskleur en perskeblare vir ‘n liggeel.

Daar het al langs Voortrekkerstraat (toe nog Kerkstraat, want dit was voor die herdenking van die Groot Trek in 1938) ‘n leiwatervoor geloop. Maar dié was kort-kort droog. Water was noodsaaklik en boonop was Philippolis ver van die markte. Só het Hobhouse se opheffing hier ‘n stadige dood gesterf.

In die jare wat kom sou dié spin-en-weef-saal dien as huis en groter vensters is ingesit. Maar die basiese struktuur het dieselfde gebly en die dik plafonbalke (dalk geelhout) getuig van die tyd toe hout nog goedkoop was. Dié kosbare plafonbalke is later met hardbord toegekap - dalk ‘n genade, want só is dit bewaar totdat daar enkele jare gelede weer daarop afgekom is.

Die stigters van Ons Dien het destyds geglimlag, want hul eend het goue eiers gelê. Wolpryse het die hoogte ingeskiet en dit sou die beste in dié geweste nog gaan.

Tant Baby Fourie, ‘n boervrou, het graag vertel jy kon by Ons Dien kies uit ‘n magdom bolpuntpenne tot swart manelpakke. Jy kon selfs kiekies hier laat ontwikkel en ‘n verbleikte Kodak-teken het tot in onlangse jare nog op ‘n venster gepryk.

Maar van die Philippolisers uit daardie jare het niemand oorgebly nie en só het die geskiedenis ook grootliks vergaan.

Ek is in 1973 gebore, ‘n jaar nadat die N1 geopen is. Die hoofroete tussen Kaapland en Transvaal sou voortaan digby die nuwe Gariepdam verbygaan. Die pad van Colesberg oor Philippolis na Trompsburg was skielik doodstil en Ons Dien, nes die res van Philippolis, het getaan.

My herinnerings aan Ons Dien gaan omtrent 30 jaar terug. In 1980 was ek in Sub. A by die einste skool met die leuse “Ek Dien”.

Aan wie Ons Dien toe behoort het, kan ek nie onthou nie, maar ek weet my ma Naómi het nie in daardie jare daar gekoop nie.

Sy het Voorspoed, die enigste ander algemene handelaar, verkies. Voorspoed was oorkant die N.G. kerk en sou in latere jare die Gemeentesentrum word. Dié winkel het behoort aan ‘n mnr. Vermeulen. Sy kleindogter Vanessa Bell was toevallig saam met my in die klas.

Vermeulen het in die vroeë 1980’s Ons Dien gekoop en ek onthou daar was nogal ontsteltenis in die dorp toe hy dit herdoop het na Rudi’s – ‘n verwysing na sy seun.

Soos elders het Rudi’s twee deure gehad. By die nie-blankes se afdeling was die rakke tot teen die dak volgepak en hul sou vir ‘n werker aan die ander kant van die toonbank wys wat hy vir hulle moes afhaal.

Die blankes kon self items van die rakke haal en as jy nie lus was om winkel toe te gaan nie, kon jy bel en jou goed is dan per fiets afgelewer.

Die trein het daagliks nog geloop van Springfontein na Koffiefontein en Ons Dien se ware is by Philippolis Weg afgelewer. Dit was grootliks verbode vir handelaars om goedere aan te ry met vragmotors en dit was dan ook ‘n rede waarom die paaie nie so vol slaggate was nie.

Vir baie jare was tannie Pauline van Ryneveld ‘n voorslag in die winkel. Sy het die “till” (kasregister wou nooit posvat nie) geslaan en het geweet hoe werk ‘n winkel, want die Van Rynevelds het vroeër ‘n soortgelyke algemene handelaar in die dorp gehad.

En later was Annette Loock ewe bekwaam toe tannie Pauline en oom Frikkie gaan aftree het op Hartenbos.

Dit was omtrent in dié tyd toe Chris en Lola Oelofse Rudi’s oorgeneem het en die winkel weer Ons Dien gedoop het – ‘n wyse besluit, want hiervan het die klante gehou.

Vir omtrent ‘n twee dekades sou die Oelofses hier arbei. Ek onthou goed hoe Chris, toe was hy burgemeester van die dorp, opgemerk het hoe erg dit vir hom as winkelier is dat die meelprys voortdurend styg. “Ek weet nie wat eet die mense meer nie. Hulle kom met soveel geld die winkel in as wat ‘n sak meel die vorige keer gekos het, maar dan is dit hopeloos te min.”

Ons was toe al goed die nuwe Suid-Afrika in en die “till”-vrouens het kleurlinge geword.

Rondom 2005 het die Oelofses verkoop en Ewald Fourie en sy vennote het die nuwe eienaars geword.

Fourie het die kruidenierswarerakke verskuif en die uitleg van die winkel verander. Die klere-afdeling is gesluit, ‘n bakkery is begin wat heerlike vetkoeke gemaak het, en in die deel waar Emily Hobhouse haar spin-en-weef-skool begin het, het hy ‘n restaurant Ant Emily’s begin.

Maar ‘n jaar of twee later het die noodlot getref. Fourie se bakkie het gerol en hy kon nie die besigheid verder bestuur nie. Sy vennote het met die winkel voortgegaan en Elsa Lombard en Nauda Cilliers het ‘n koffiewinkel/restaurant in Ant Emily’s bedryf.

‘n Jaar of wat later het Kent en Elbie Foster Ons Dien gekoop en só het dit ‘n Foodzone-tak geword.

Dis ‘n ope vraag hoe veranderinge oor die jare wat kom in Suid-Afrika dié instelling in Philippolis gaan beïnvloed.

ROETE NOU HEELPAD TEERPAD

2011-05-13T09:42:00.001-07:00

Met die R704 wat nou geteer is tussen Trompsburg en Jagersfontein is dit moontlik om heelpad teerpad te ry as jy die Horizon-toerismeroete aanpak. JENS FRIIS het dit gaan ry.
“THE province of the Free State has always had a magical effect on me ... With its flat, dusty landscape as far as the eye can see, the great blue ceiling above … the Free State landscape gladdens my heart no matter what my mood. While I am there I feel that nothing can shut me in, that my thoughts can roam as far and wide as the horizons.”
Só het Nelson Mandela in sy outobiografie Long Walk to Freedom geskryf.
En aan ‘n meer gepaste aanhaling om die Horizon-toerismeroete deur die Suidwes-Vrystaat beskryf, kan ek nouliks dink.
Dit is ook Mandela wat ‘n stigterslid was van die nie-winsgewende maatskappy Open Africa. Dié maatskappy probeer om Afrika se toerismepotensiaal te ontsluit deur onder meer die skep van toerismeroetes. Hul meer as 50 roetes strek oor meer as 31 000 km. Dit wissel van die Overbergse fynbosroete, die Amajubaroete, die Swaziland-roete ... en dan ook die Horizon-roete.
Vat jy kortpad van Kimberley na Colesberg, mag jy vooraf wonder of die Horizon-roete werklik iets bied - die Suidwes-Vrystaat is immers nie 'n toerisme-mekka nie.
Tog lê dié geweste se skatte vlak as jy weet waar om te kyk. Hieronder tel Herbert Baker-geboue, rotstekeninge, van die beste perde in die land, wynkelders ... Voorwaar 'n mandjie geskenke wat wag om oopgemaak te word.
Die Horizon-roete strek deur 'n wye, oop wêreld - die hartland van Suid-Afrika. Net hier en daar staan 'n koppie wat sir Laurens van der Post, ‘n boorling van hier, eens beskryf het as " . . . puritanical hills 'guarding' secret water, so that it appears totally unpeopled".
En dis hierdie kombinasie van afgesonderdheid én maklik bereikbaarheid wat dreamcatchers toenemend lok. Dol is hul op die "Open Spaces and Little Places" (die leuse van Horizon).
Dié roete verbind die N12 (net suid van Kimberley) met die N1 (by Colesberg). Amptelik begin Horizon in die noorde by Jacobsdal. Hiervandaan mirage telefoonpale langs die pad oor uitgestrekte gras- en bossieveld na waar die R717 die Oranjerivier suid kruis.
In die noorde is my gunstelingstilhouplek by Jacobsdal se Landzicht-kelder. Dat daar in die Vrystaat sulke eersteklaswyn gemaak word, bly elke keer 'n verrassing. Om 'n paar bottels van hul pinotage aan te skaf is nooit 'n fout nie.
Van hier lei die pad oor Koffiefontein, skrywer Etienne Leroux se blyplek, na Fauresmith, die naasoudste dorp in die Vrystaat. Destyds het Fauresmith so byna-byna vir Bloemfontein uitgestof. Die eerste Volksraad moes tussen dié twee kies as hoofstad van die Oranje-Vrystaat. Met 'n skrale meerderheid van twee stemme het die keuse op Bloemfontein geval.
Deesdae is Fauresmith se claim to fame sy jaarlikse perde-uithourit en ongewone spoorlyn.
Elke bibberende Julie ding ruiters en perde hier mee om 205 km in drie dae af te lê. Ná elke 25 km het die ruiters 20 minute om hul perde koud te lei waarna hulle deur veeartse ondersoek word. Hartklop en spiere word nagegaan. Perde wat ooreis is, word gediskwalifiseer.
Die geskiedenis van die uithourit strek terug na 'n debat in Landbouweekblad oor watter perderas die beste uithouvermoë het. In 1964 is 'n uithourit gereël oor 'n sirkelroete tussen Hanover, De Aar, Richmond en terug na Hanover. Arabierperde het as oorwinnaar uit die stryd getree.
Omdat Fauresmith omring word deur koppies aan drie kante loop die treinspoor hier deur die hoofstraat -anders sou 'n tonnel gebou moes word. Net in twee ander dorpe ter wêreld is die hoofstraat ook treinspoor, naamlik Tula Homa in Tennessee (Amerika) en Wycheproof in Victoria (Australië).
Hoewel die spore steeds ingebed lê in Fauresmith se voorste straat, loop hier g'n trein meer nie. Die afskaling van mynbedrywighede in Koffiefontein en sluiting van die diamantmyn in die nabygeleë Jagersfontein het dié trein onekonomies gemaak.
Tog was Jagersfontein eens op almal se lippe. Die Jagger-diamante sou bekend word vir hul buitengewone gehalte. Boonop was hul gróót. Só was die Excelsior (972 karaat) op sy dag die grootste wit diamant. Die waarde daarvan word deesdae op sowat R1,2 miljard geraam, aldus Explore, Satoer se amptelike toerisme- en reisgids. Hierdie knewels het gekom uit 'n gat met 'n omtrek van 1,57 km en 'n deursnee van byna 500 m. Volgens mev. Gillian Vermaak, uittredende voorsitter van die Horizon-roete, is dié enorme gat 19,65 ha groot teenoor Kimberley se 17 ha.
Die Vermaaks se winkel, Glaasstudio, is 'n klipgooi van dié Groot Gat. Hul werkers maak nie meer draadkarretjies in die Itumelengtownship nie, maar Franse draadwerk. Van olifante tot Harley Davidsons word opgeslurp in van Sandton City tot Australië.
Van Jagersfontein is daar twee moontlikhede hoe jy verder suid kan ry om uit te kom by Philippolis, die oudste nedersetting in die Vrystaat en die suidelikste dorp op die Horizon-roete.
Die grondpad tussen dié twee dorpe strek oor sowat 60 km en is deesdae omtrent beter as die meeste plattelandse teerpaaie. Oorweeg dit dus gerus.
‘n Ander moontlikheid is om via Trompsburg met die nuutgeteerde pad te ry. Dié pad loop feitliks presies waar die grondpad vantevore tussen Jagersfontein en Trompsburg was. Loop dus lig, want hier en daar is die draai skerper as wat jy van ‘n teerpad mag verwag.
Die skape van hierdie gebied se sappige vleis spruit uit diëte van bossies én gras. Van hier die naam Skynkaroo - die plek waar die Karoo se bossies en die noorde se grasvelde ontmoet. Rofweg lê dié gebied wesvan die N1 in die Suid-Vrystaat, met die Riet- en Oranjeriviere as ander grense.
Soms word hierna ook verwys as die Transgariep. Die Voortrekkers moes die Oranjerivier déúr. Daarom "Trans+gariep": letterlik óór die Gariep ( vorige naam vir die Oranje).
Dis sulke interessanthede wat die Horizon-toerismeroete bekend wil stel en weliswaar is daar meer hiervan as wat jy waarskynlik ooit sou droom.
En mnr. Mandela sou saamstem, want “hier kan jy jou gedagtes vrye vrye teuels gee so ver en wyd as die horison”.
SOU JY GAAN
· Kyk by http://www.openafrica.org/route/Horizon-Route-Open-Spaces-and-Little-Places. Hier is al die inligting wat jy gaan nodig hê. Van waar jy moet eet en slaap tot kaarte en foto’s.
· Bel mev. Gillian Vermaak, die voorsitter van die roete, by 082-355-1726.
· Maak ‘n draai by mev. Judy Bester se werkswinkel in Fauresmith waar skaapvelprodukte soos pantoffels met die hand gemaak word. Loer by http://www.cozycraft.co.za/.
· Dié wêreld is yskoud in die winter. Maak dus nou ‘n draai voordat die ergste koue toeslaan.
· En as jy in die somer gaan onthou ‘n pet, sonbril en iets om aan te smeer sodat jy nie te bruin brand in dié semi-woestyn nie.

Jy kan baba-tier doop

2011-04-19T10:40:00.001-07:00

PHILIPPOLIS. Jy staan die kans om ‘n naam te gee vir ‘n hoogs bedreigde Suid-Chinese tier waarvan daar minder as 80 in die wêreld oor is.

Dié baba-tiertjie is op die Laohu-tierreservaat buite Philippolis gebore op 31 Januarie twee dae voor die einde van die Chinese Jaar van die Tier.

Die nuwe aankomeling van pa 327 en ma Cathay word tydelik “Miss X” genoem.

Die teelprojek by Philippolis is waarskynlik die allerlaaste kans om die Suid-Chinese tier (Panthera tigris amoyensis) van uitwissing te red, want daar is minder as 80 van dié tiere oor waarvan ’n skamele 20 in die natuur voorkom. Die ander 60 is in dieretuine in China.

Omdat hulle nie in klein dieretuinhokke wil voortplant nie, is van die tiere in 2005 na die Laohu-reservaat suidwes van Philippolis gebring.

Baie omgewingsbewustes het dié teelprojek nie ’n kat se kans gegee nie, “maar die projek is beslis suksesvol soos gesien kan word deur die nuwe tiertjies wat gebore word,” sê me. Li Quan, stigterslid van die SCT-organisasie uit Londen.

Aanvanklik het dit gelyk of pa 327 nie kinders sal kan hê nie. Die geboorte van Miss X was dus ‘n verrassing. Sy eerste baba is rondom Kersfees in 2009 gebore, maar enkele dae daarna het ‘n roofvoël daarmee weggevlieg.

Om ‘n soortgelyke tragedie te voorkom word die kosbare klein Miss X met die hand onderdak grootgemaak sedert haar derde dag op aarde, lui ‘n mediaverklaring.

“Miss X is ‘n sterk welpie en kruip oral rond. Dit het daartoe gelei dat sy deur die ogiesdraad van ‘n heining geklouter het en die personeel groot laat skrik het. Aangesien sy met die hand grootgemaak word en mense vertrou sal sy nie alleen in die veld vrygelaat kan word nie (dieselfde geld vir die tier Hulooo) omdat dit gevaarlik vir haar kan wees. Sy sal egter hopelik welpies hê en haar kinders leer om te jag.”

Die kompetisie word aangebied deur die internasionale Red China se Tiere-organisasie (SCT) en die Chinese internet verskaffer Sina.com. Name kan aanlyn ingeskryf word tot 21 April by http://news.sina.com.cn/z/tigername2011/index.shtml of gooi ‘n oog by www.savechinasitgers.org.

Die wenner sal in Mei aangewys word. Daar word onder meer verkies dat herhalende name soos Baba, Lili en BeiBei vermy word en dat die naam nie te lank is nie.

Hierdie is die tweede keer dat die publiek ‘n kans staan om ‘n tiertjie te doop. Die eerste keer was in 2008 toe die eersgebore baba op Laohu die naam Hulooo gekry het. Hulooo is nou drie en ‘n half jaar oud en gereed om te paar.

Bruidspaar oplaas (onverwags) geëien

2011-04-13T09:08:00.001-07:00

PHILIPPOLIS. 'n Toeris kon skaars haar oë glo toe sy onlangs totaal onverwags afkom op 'n foto van haar grootouers in die Suid-Vrystaat. Mev. Irma Gomes van Muldersdrif het onderweg in Philippolis oorgeslaap tydens 'n vakansie. Haar mond het oopgehang toe sy afkom op 'n handvol swart-en-wit kiekies wat 'n muur versier in Die Stal, 'n anneks tot die Groenhuis Gastehuis. Op een van dié foto's was 'n oupa en ouma, wyle mnr. Piet en Flippie Bekker, op hul troudag. Geen Philippoliser kon sover die mense op die foto eien nie. Die foto is geneem op die oomblik toe die bruidsbaar die N.G. Kerk in Philippolis verlaat het ná hul huweliksbevestiging. Om seker te maak dat niemand vergeet wie dit is nie, het me. Gomes só agterop die foto geskryf: "Piet Bekker en Flippie Bekker se troue. Piet Bekker is ouma Dollie Becker se broer. Dollie is oom John Becker se vrou. Party Bekkers word met 2 k's gespel en die ander met ck." Oom John Becker het voorheen in die huis langs Philipstraat, Rowelsfontein, gewoon waar wyle me. Sussie Simes tot onlangs gewoon het. Irma vertel dat sy baie keer by hulle gekuier het. Sy onthou vir oud-inwoners soos mev. Cielie van Niekerk wat ook in Philipstraat, 'n straat vanaf die Groenhuis, gewoon het. Oom John was baie sterk. Daar word onthou dat hy 'n windpompkop teen 'n windpomptoring kon uitdra en eiehandig werkmaak.

Liedjieskrywer kom musiekvideo maak

2011-04-08T12:37:00.000-07:00

- Jens Friis

PHILIPPOLIS. Stef Kruger, skrywer van liedjies soos Tussen jou en my en Grassade in die wind gaan 'n musiekvideo op Philippolis kom maak. Die musiekvideo is vir Kruger, 'n boorling van Philippolis, se liedjie My Wortelwêreld. Hy woon die afgelope vier jaar in Oudtshoorn en het aan 'n 'n eie CD van sy liedjies begin werk. Kruger het enkele jare gelede sy naweekhuis op Philippolis verkoop. Dit het gevolg nadat sy ma, mev. Lettie Kruger, na die tehuis vir bejaardes op Trompsburg getrek het. Tant Lettie, intussen oorlede, het vir byna 'n halfeeu in haar huis langs Tobie Mullerstraat gewoon. "In st. 7 het ek ’n kitaar by ’n winkeltjie gekoop. As ek reg onthou, het dit R5 gekos. Daarop het ek my eerste akkoorde getokkel," het Kruger eens vertel met ’n besoek aan sy geboortedorp. "My studio was ’n geel Zephyr in ’n agtertuin. Dáár kon niemand my hoor nie. Buiten ’n paar rekker- en kleilatgevegte was Philippolis stil. Hierdie Vrystaatse dorpie is net so droog soos ek, maar dit was nietemin ’n wonderlike leerskool. Daar was genoeg tyd om te kon droom en liedjies te skep." En dit was gewis 'n goeie leerskool, want uit hierdie woordman se pen het menige treffers vir onder meer Dozi gevloei.

Kiekies van dorpe bekoor

2011-04-08T12:35:00.000-07:00

- Jens Friis As jy 'n belangstelling het in fotografie én in die landelikheid van plattelandse plekke, sal Roger Ballen se “Dorps – small towns of South Africa” jou bekoor. Met die eerste oogopslag snap jy waarom dié foto's in die Museum of Modern Art in New York tot die Guggenheims pryk. Dis eersteklas foto’s waar die fotograaf se voorliefde vir wat hy afneem opvallend is: “Vir my is ‘n dorp meer as ‘n definisie van plek en mense. Dit is ‘n omgewing, ‘n spesifieke fenomeen. Die woord “dorp” het ‘n unieke konnotasie wat net in Suid-Afrikaanse dorpe te vinde is,” skryf Ballen. In die voorwoord vertel hy breedvoerig hoe hy op 'n wildvreemde dorp sou aanland en dan voel-voel rondgaan op soek na iets anders om af te neem. Dit is nie noodwendig die mooiste of die opvallendste nie, maar iets wat hom bybly. Vir Ballen, ‘n Amerikaner, was die uittog na dié dorpe die mees besonderse ekspedisies van sy loopbaan. Hy gee toe dat 'n Suid-Afrikaanse dorp in die meeste mense se oë nie "eksoties" is nie. Maar tog het dit hom bly lok. En hierin is veel te leer. Telkens het ek al ervaar hoe buitelandse vriende meer uit die tradisionele dorpies van Suid-Afrika kry as die stede - juis omdat dit nie voorgee om iets anders te wees as wat dit is nie. Op 'n persoonlike vlak het dié my boek onmiddellik my aandag getrek, want op die voorblad pryk die hotel in Middelburg (Kaap) waar my pa aangetrek het voordat my ma hom met hul huwelik in die Gereformeerde Kerk tegemoet geloop het. En dan is daar ook ‘n foto van die huis waar wyle tant Frieda en oom John Jacobson in Philippolis eens gewoon het. Hier het ek meerdere maal vir 'n paar uur oorgebly as my ouers, twee onderwyseres, aan die einde van die jaar na die matriekafskeid sou gaan. Die Jacobsons het dan graag na die Friise se kleingoed gekyk. Deesdae woon my oudmusiekonderwyseres Desiré Jansen van Rensburg hier en na sowat drie dekades lyk die huis steeds nes op Ballen se kiekie. UIt Volksblad se lesersgebied is daar ‘n magdom foto's van dorpe soos Hanover, Smithfield, Aliwal-Noord, Frankfort, Bethulie en Paul Roux. Waaroor ek wel gewonder het met die deurblaai is of die boek werklikwaar daarby baat dat slegs swart-en-wit foto's geplaas is. Ook of dit nie sou loon om aan beide kante van die blaaie foto's te plaas nie? Dis wel 'n lekker luukse, maar die boek kon veel meer waarde gebied het deur ook die linkerkantste bladsy te gebruik. En laastens wil die boek tog hier en daar die indruk wek dat die plattelanders agterlik is - byna soos op daai bekende Time-tydskrif van ouds se voorblad. Maar mens moet wel toegee dat die foto's sowat 30 jaar gelede geneem is. Soos die jare aanstap, verander die hede voortdurend die karakter van dié plekke. Soos Ballen opgemerk het: “Ek voel dat ek ‘n blik gee op ‘n uitsterwende kultuur. Ek het hierdie dorpe afgeneem in die hoop om tyd te vries.” Protea moet geloof word vir dié bygewerkte heruitgawe met foto’s wat nog nie vantevore gepubliseer is nie.

Google "doop" strate

2011-03-22T05:14:00.000-07:00

- Jens Friis
PHILIPPOLIS. Selfs deurwinterde Philippolisers sou nooit kon raai nie dat heelparty van die kleiner straatjies in dié dorp wel name het.

Maar as jy 'n internetsoektog doen op Google Maps blyk dit wel die geval te wees.

In die vroeë 1990's is daar oral in die dorp straatname aangebring, maar vandale of die wind en weer het dit sedertdien verwoes. Een van die enigste straatnaamborde wat oorgebly het is een langs Kokstraat.

Dié gebrek aan straatnaamborde veroorsaak uiteraard verwarring wanneer vreemdeling Philippolis besoek en toerisme-aandeelhouers het al meerdere maal by Kopanong Munisipaliteit gepleit om dit her aan te bring. Maar dié versoeke val skynbaar op dowe ore.

Behoorlike staatnaamborde is dan ook een van die kriteria wat in ag geneem word wanneer Kontrei jaarliks sy Toeristedorp van die Jaar aanwys.

Onder die strate in Philippolis wat Google "gedoop" het deur die name uit die argiewe op te grawe tel Vendusiestraat. Dié straat sluit aan by Voortrekkerstraat op die hoek van C & J Motors en lei na die woonbuurt Poding Tse Rolo. Vanmeleë was die dorp se vendusiekrale aan die linkerkant van die pad net voor die ingang na Poding Tse Rolo. In die jare van apartheid het die vendusiekrale as 'n handig geleë buffer gedien tussen die eertydse "lokasie" en die blanke dorp. Dié vendusiekrale is jare reeds in onbruik en daar het niks hiervan oorgebly nie.

Die enigste ander toegangsroete na Poding Tse Rolo heet Hospitaalstraat. Van waar dié naam weet nugter, want sover bekend had Philippolis nooit 'n hospitaal nie. Babas, soos ekself, is in die naburige Colesberg gebore en ma's kom deesdae na Bloemfontein om geboorte te skenk. Op die hoek van Voortrekker- en Hospitaalstraat is wel deesdae die plaaslike kliniek, maar dit het eers in onlangse jare 'n tuiste hier gevind in 'n oud-woonhuis.

Google noem die straatjie wat van die landdroskantoor na Voortrekkerstaat loop Grobbelaarstraat, terwyl die een wat by die oud-kragsentrale eindig Kortstraat heet.

Die straat wat na die kerkhof lei se naam is Dwarsstraat. En as jy verder langs Voortrekkerstraat ry is daar ook 'n onbekende Van Ellinckhuysen-, Buitekant-, en Colesbergstraat.

Buitekantstraat dui uiteraard op tot waar die dorp eens uitgelê was.

Daar is wel foute op die Google-kaart soos dat Kokstraat as Van der Post-straat geïdentifiseer is.

En die die hoofstraat, Voortrekkerstraat, het glad nie 'n naam nie, dit word bloot aangedui as die R717 wat van Trompsburg via Philippolis na Colesberg lei.

Doen dalk 'n soektog op Google Maps vir die dorp waarin jy woon, en jy mag 'n paar interessante dinge te wete kom.

Watertenks geskenk

2011-03-01T11:54:00.001-08:00

PHILIPPOLIS. Die DA het twee watertenks aan die gemeenskap van Philippolis geskenk.
Dit volg nadat die dorp onlangs sonder water was omdat pype weggespoel het.
"Nadat beide die munisipale bestuurder en tegniese bestuurder nie gekontak kon word nie, het die DA besluit om twee watertenks aan te koop," lees die jongste nuusbrief van die Demokratiese Alliansie in Kopanong.
Me. Lena Hagemann en mnr. Jacques van Rensburg is die DA raadslede hier.
"Die een tenk is langs die skougrond geplaas waar dit water deur die nabygeleë boorgat aan die inwoners van Poding Tse rolo verskaf het."
Mnr. Diesch Andrews het met die ander tenk op sy bakkie deur die dorp gery en water aan inwoners gelewer waar nodig.
Nadat die toevoerpype na die opgaardam herstel is, het die DA die twee tenks aan die Philippolisers geskenk.
"Die een tenk sal permanent opgerig word vir gebruik tydens soortgelyke noodsituasies terwyl die ander een aangepas sal word om gebruik te word tydens brande."
- Jens Friis

Nuwe pypleiding langs pad na Philippolis

2011-03-01T11:42:00.000-08:00

NA jare se waterprobleme gaan Colesberg hopelik later vanjaar genoeg water hê. Dié Noord-Kaapse dorp kry reeds vir etlike jare water van die Oranjerivier sowat 30 km noord van Colesberg. Maar die pyp daarheen het deur die jare te klein geword omdat Colesberg onder meer gegroei het en spoeltoilette gekry het. Daarom word 'n nuwe pypleiding nou gelê. Daar is onlangs met die lê van die pype begin en dit moet binne 40 weke voltooi wees - dus voor die einde van die jaar. Dit sal net 'n raps minder as R30 miljoen kos, naamlik R29 969 677. Colesberg val onder die Umsobomvu Munisipaliteit. Die projek word befonds deur 'n Munisipale Infrastruktuur Toekenning (MIG). Dié foto is geneem langs die R717 tussen Colesberg en Philippolis toe talle vragmotors van die pype kom aflaai het. Foto: Jens Friis

Gras verberg plaasheining

2011-02-17T11:49:00.000-08:00

In die Skynkaroo, grootliks bossiewêreld, gebeur dit selde dat die gras só hoog staan dat dit 'n plaasheining verberg. Hier steek die heining van mnr. Niklaas du Plessis se plaas Klein Waaihoek net-net uit. Die foto is geneem tussen Waterkloof en Colesberg in die Suid-Vrystaat. Foto: Jens Friis

Wolkbreuk tref suidwes-Vrystaat

2011-02-11T01:18:00.000-08:00

Wolkbreuk tref suidwes-Vrystaat

- Jens Friis

PHILIPPOLIS. – ‘n Wolkbreuk het die suidwes-Vrystaat gister in die vroeë oggendure getref toe 55 mm digte, harde reën in die middernagtelike ure tussen 01:00 en 02:00 oor Philippolis uitgegiet is. Die vorige dag het 16 mm geval en met die skryf van dié berig was dit steeds dig bewolk.

Weens dié 70 mm wat oor ‘n reeds sopwaternat Transgariep geval het, het damme op die grens tussen Fauresmith en Philippolis gebreek, die pad na Trompsburg is oorstroom, die Luckhoff-pad is onrybaar, die sloot wat deur Philippolis vloei het vir die derde keer in minder as ses weke in vloed afgekom, en Philippolisers was Vrydag weer sonder drinkwater.

In die ses weke van die nuwe jaar het daar ‘n milde 420 mm oor Philippolis uitgesak – die meeste in menseheugenis. Dit is 60 mm meer as die gemiddelde reënval vir ‘n ganse jaar hier.

‘n Oostenrykse gas wat by die Groenhuis Gastehuis in Philippolis oorgebly het, was teleurgesteld dat dit elke dag reën. “Ek kom hierheen om weg te kom van die grou winterweer in Europa. Maar ek sien nooit die son in die Karoo nie. Dis groener hier as in Switserland!”

Mnr. Willem Strauss sê: “Só nat is dit dat ek met my trekker die veld in moet ry as ek met die skape op Dwarsrivier wil werk.” Hy is die pa van Adriaan Strauss, die Cheetah-rugbyspeler wat onlangs buite Kroonstad getroud is met me. Chantell van Heerden.

Weens die nat toestande kom bloutong reeds onder skape voor. Muskiete en muggies is orals, geelperskes en pruime word suur aan die bome voordat dit ryp is, tuinplante vrek weens ‘n oorvloed water, en die kristal-druiwe wat gewoonlik heuningsoet is, is vanjaar waterig.

Ja, niks is ooit net goed nie. Soos die skrywer Piet van Rooyen eens opgemerk het: “Elke munt het sy kruiskant, na elke oorvreet kom die honger, by elke dikdrink sluimer die dors.”

Mev. Annamarie Vermeulen van die plaas Uitsig het gisteroggend byna ‘n halfuur aan 7 km gery op pad na Bergmanshoogte Intermediêr waar sy ‘n onderwyseres is.

“Ons plaaspad was ‘n rivier water, die groot dam by Grootfontein van die Kolvers is tot oorlopens vol en by die Seebos-uitdraai naby die Kruizingas was die water los oor die Luckhoff-pad.”

Laagliggende dele van die Luckhoff-pad is seepglad, uitgespoel en onbegaanbaar. Só moet Vermeulen elke werksdag oor die klipbedding van die Knapsakrivier ry, want die pad aan weerskante van die brug het ‘n maand gelede weggespoel.

Vrydagoggend het die water steeds oor die twee toegangspaaie tussen Philippolis en die woonbuurt Poding Tse Rolo gestroom. Die enigste manier vir werkers om in Philippolis te kom vanaf Poding Tse Rolo was om versigtig oor ‘n smal hoogwaterbruggie te stap. Maar dit is uiters gevaarlik, want die handreëlings het ‘n maand gelede weggespoel toe damme stroom-op gebreek het.

Geen herstelwerk is sover gedoen nie, en inwoners leef in vrees dat die dam reg langs die middedorp verder gaan breek en die dorp toe onder die water gaan wees soos met die Laingsburg-vloed destyds. Ten spyte van talle versoek het die provinsiale regering nog nie ingegryp om die damwal te versterk nie.

Mnr. Abram Tumo wat sy ma mev. Julia Tumo die naweek ter ruste gelê het in die begraafplaas van Poding Tse Rolo, sê die aarde is deurnat. “Toe ons die graf grawe was die grond moddernat tot meer as 1 m diep.”

Die ondergrondse water is so hoog dat fonteine die sterkste loop in jare, sê mev. Pulani Simes. “Hier is ook baie kos vir die winter.”

En as jy kan na wat die diere in die veld doen, is dit dalk nog einde niet aan die nat toestande. Inwoners vertel dat skilpaaie en slange steeds na hoërliggende dele beweeg. En die goeie reënmaande van Maart en April lê boonop nog voor.

Gedenkmuur in gebruik geneem

2011-02-09T07:16:00.000-08:00

Mnr. Johan Muller, ouderling, en dr. Carin van Schalkwyk, leraar van die gemeente, hou die hoeksteen van die gedenkmuur vas. Foto: Jacques Lombard

Die as van wyle mnr. Jan Klopper was die eerste om verseël te word in die gedenkmuur. Hy het by sy suster, mev. Lea Theron en haar man Christo, langs Philipstraat, Philippolis, gewoon. Foto: Jacques Lombard

'n Vooraf-foto van die plek waar die gedenkmuur opgerig is - langs die konsistorie. Die nuwe gedenkmuur word deur 'n roostuin omring. Foto: Jens Friis

- Jens Friis
PHILIPPOLIS. Die marmer hoeksteen van 'n gedenkmuur agter die NG Kerk op Philippolis is op Sondag 6 Februarie onthul deur dr. Carin van Schalkwyk, leraar van dié gemeente.
Hierdeur is dié gedenkmuur wat ontwerp is deur mev. Mariaan Weideman, 'n plaaslike argitek, in gebruik geneem.
Die eenvoudige wit gedenkmuur wat aansluit by die kerk, 'n nasionale gedenkwaardigheid, is tussen die konsistorie en die Laurens van der Post-sentrum opgerig. Dit word omring deur 'n roostuin.
Die eerste persoon wat se as hier verseël is, is dié van wyle mnr. Jan Klopper. Hy het by sy suster, mev. Lea Theron en haar man Christo, langs Philipstraat, Philippolis, gewoon. Hulle was ook op dié Sondag teenwoordig tydens die openingseremonie.
Persone wat belangstel om geliefdes se as hier te berg kan mev. Pulani Simes, skriba, soggens by die kerkkantoor bel. Die nommer is 051-773-0014.
Die inligting van die afgestorwene kan deur mnr. Joe Andrews, 'n Philippoliser, aangebring word. Hy gebruik 'n baie goeie soort spuitverf wat glo nie eens sal afkom as dit gewas word nie.
Elke nissie het reeds 'n ongeskrewe plaat. Dié plaat kan bloot verwyder word en inskripsies kan dan daarop aangebring word.

Groenhuis Gastehuis, Philippolis, 051-773-0073

2011-02-08T09:51:00.000-08:00

Dam leër weens vloed

2011-02-08T09:48:00.000-08:00

Dié dorpsdam by die ingang na Philippolis vanaf Trompsburg het onlangs gebreek. 'n Dam wat half leeg is op hierdie stadium is 'n snaaksigheid in mid-Suid-Afrika. Verlede week het daar opnuut 52 mm hier geval en al die damme het weer oorgeloop. Dié dorpsdam het gebreek nadat 'n ander dam stroom-op vroeër ook meegegee het. Philippolisers vrees erge reën, want dit kan groot skade veroorsaak as die dam heeltemal breek. Daarom hoop die inwoners dat die provinsiale regering sal ingryp, want dis alom bekend dat Kopanong Munisipaliteit se geldsake in 'n bedenklike toestand is. Foto: Jens Friis

Herstelwerk vorder pynlik stadig

2011-02-08T09:24:00.001-08:00

Herstelwerk na die vloede op Philippolis vorder pynlik stadig. Damme, keerwalle, paaie en brue is onder meer hier weggespoel. Dié foto is geneem by die Hospitaalstraatbrug wat ook deurgeloop het. Dié pad strek van Voortrekkerstraat na die woonbuurt Poding Tse Rolo. Die sloot wat deur Philippolis loop het plek-plek sy loop skoon verander nadat twee damme stroom-op gebreek het. Verlede week het hier weer 52 mm geval en al die damme het opnuut oorgeloop. Foto: Jens Friis

Nuwe winkel

2011-01-31T08:03:00.001-08:00

PHILIPPOLIS S'N: In Philippolis is daar nou 'n winkel langs Voortrekkerstraat wat spesialiseer in tuisgemaakte goed uit die omgewing. Hier sit Unity Kok voor die winkel "Philippolis s'n" met van die geborduurde lappe, besems en skilderye wat te koop is. Hier kan ook weggelê word aan tuisgebakte koek. Me. Kim Mann en me. Marietjie Cilliers staan aan die stuur van die winkel. Foto: Jens Friis

Skade groot

2011-01-31T03:01:00.001-08:00

VLOEDWATERS het erge skade aangerig aan grondpaaie in die Philippolis-distrik. Hier staan Elsje-Mari Lombard, 'n leerling van die Laerskool Trompsburg, in 'n gat wat so diep is as haar knieë. As 'n kar hierin beland kan dit tot 'n noodlottige ongeluk lei. Die foto is geneem op die Luckhoff-pad naby die Jansfontein-aansluiting. Foto: Elsa Lombard

Uitgekalfde dorpsdam laat inwoners asem ophou

2011-01-25T07:34:00.001-08:00

- Jens Friis
PHILIPPOLIS. ‘n Dam wat gebreek het in die dorpsmeent langs die Fauresmith-pad was die rede waarom ‘n veel groter dorpsdam stroom-af die naweek gebreek het.
Hoewel laasgenoemde dam se wal op verskeie plekke weggekalwe het en plek-plek meegegee het, is daar steeds baie water in.
Hierom vrees Philippolisers verdere reën, want selfs ‘n ligte bui kan daartoe lei dat die spruit wéér afkom en die damwal finaal meegee. Dit sal katastrofale gevolg inhou, want die midde-dorp sal dan onder water wees.
Hierom het die plaaslike sakekamer as voorsorgmaatreël ‘n noodkamer ingerig by Oom Japie se Huis langs Voortrekkerstraat 27. Iemand is die heeltyd hier aan diens en inwoners kan probleme wat verband hou met die vloed daar aanmeld.
Sedert tot 200 mm in Philippolis se distrik Saterdagoggend geval het was die inwoners sonder water omdat van die toevoerpype weggespoel het.
Sedertdien het Kopanong munisipaliteit en Bloemwater probeer om dié waternood tydens die watersnood reg te stel.
Water is verskaf uit ‘n groot tenk by onder meer die skouterrein waar inwoners in ‘n ellelang rye vir water gewag het.
Teen gistermiddag was daar weer water in al die dorp se krane – ook in die hoogsliggende dele soos langs Koksfonteinstraat.
Die skade aan die dorpsdam beloop honderde duisende rand en dit sal so spoedig moontlik herstel moet word om skade te beperk.
Nadat die dam sy wal die naweek oorstroom het, het die water tussen die wal en die Trompsburgpad afgestroom. Die teerpad is nie beskadig nie weens groot pype onderdeur die pad.
Die kikoejoe op ‘n naasliggende rugbyveld sal na dese beslis goed groei want dié rugbyveld het soos ‘n swembad gelyk.
Die Koksfontein, ‘n fontein wat water verskaf aan die woonbuurt Rowelsfontein, vloei reeds aansienlik sterker as ‘n paar dae gelede.
Paaie in die distrik het erg onder die vloedwaters deurgeloop. Dele van die Luckhoff-pad is erg verspoel en ‘n volwasse man kan knie-diep in van die gate staan.
Die Boesmansfonteinvlei het só afgekom dat die grondpad daar aan beide kante weggespoel het sê mnr. Wilfred Jacobson van die plaas Groenvlei.
Boere het reeds begin om grensdrade wat platgevee of weggespoel is, weer staan te maak, maar dit sal oor weke duur omdat die veld nog gans te nat is om in afgeleë dele te kom.
Talle boere is steeds afgesny van die buitewêreld en sommige het nie elektrisiteit of telefoonontvangs nie.

Water net waar jy kyk

2011-01-23T00:11:00.000-08:00

Mnr. Wilfred Jacobson van die plaas Groenvlei, Philippolis, sê hulle was Sondag reeds 4 dae vasgekeer op hul plaas en ook vir dieselfde tyd sonder elektrisiteit. In die distrik het daar Vrydagnag tot 200 mm geval. “Die Knapsakrivier is in volle vloed, die vlei sopwaternat en dit kan dae duur voordat Eskom die elektrisiteitstoevoer sal kan herstel.” Foto: Wilfred Jacobson

Dorpsdam aan't breek by Philippolis

2011-01-22T23:58:00.001-08:00

Dorpsdam aan’t breek by Philippolis

- Jens Friis

PHILIPPOLIS. ‘n Dorpsdam by Philippolis is aan’t breek en inwoners vrees dat groot dele van die dorp onder water kan wees soos destyds in Laingsburg as dit bly reën. Boonop is die dorp sonder water nadat pype weggespoel het en die sowat 3000 inwoners van die woonbuurt Poding Tse Rolo is van die buitewêreld afgesny. Keerwalle, damme en brue is eenvoudig weg, en inwoners moes hul huise ontruim.

Dit volg nadat tot 200mm tussen Vrydagaand en Saterdagoggend in die distrik uitgesak het. ‘n Verdere 25 mm het daarna geval en sedertdien het ‘n motreëntjie feitlik ononderbroke oor die oudste nedersetting in die Vrystaat geval.

Dié damwal het op 4 plekke gebreek en minstens 40 m is uitgekalwe. Die aarde is reeds deurdrenk. “Sou daar dus nog water afkom kan dit katastrofale gevolge hê”, sê mnr. Jacques Lombard, onderwyser van die Philippolis Hoërskool.

Sou die wal heeltemal meegee is talle nasionale gedenkwaardighede in gevaar, want dié dam is reg langs die middedorp waar Philippolis aanvanklik aangelê is omdat daar ‘n fontein is.

Die pragtige N.G. Kerk, Laurens van der Post Gedenksentrum en huise en besighede langs Voortrekker- en Colin Fraserstraat kan beskadig word.

Die groter Philippolis wat Poding Tse Rolo en Bergmanshoogte insluit, gaan moontlik vir dae nie water hê nie nadat die pype na die opgaardam weggespoel het. Elders kon van dié waterpype ook weggespoel het, want dié pyplyding loop van Philippolis na die Oranjeriver en kruis vele spruite en slote wat in vloed afgekom het. Die presiese skade kon nog nie bepaal het nie omdat die veld te nat is en amptenare nog nie daar kon uitkom nie.

Me. Kimm Mann van Colin Fraserstraat se tuinmeubels het in haar erwe rondgedryf en sy en haar bure moes hul huise ontruim. Inwoners soos dr. Toit Botha en sy gesin het in van die dorp se gastehuise oornag omdat hulle gevrees het dat die spruit wat sy walle oorstroom het nog erger kan afkom.

Inwoners sê die skade is erger as met die vloede van 1976 of 1988. Mnr. Jens Friis sr, oud-skoolhoof wat reeds byna 50 jaar hier woon, sê in 1988 het daar nie in so ‘n kort tydjie naastenby soveel reën hier geval nie.

Dr. Carin van Schalkwyk, leraar van die plaaslike N.G. Kerk, sê: “Dit lyk erg hier. Boere is in dieselfde toestand as 1988. Maar van regeringskant is daar geen hulp om vasgekeerdes te help nie. Plase is totaal afgesny van die buitewêreld.”

Mnr. Wilfred Jacobson van die plaas Groenvlei sê hulle was Sondag reeds 4 dae vasgekeer op hul plaas en ook vir dieselfde tyd al sonder elektrisiteit. “Die Knapsakrivier is in volle vloed, die vlei sopwaternat en dit kan nog dae duur voordat Eskom die elektrisiteitstoevoer sal kan herstel.”

Vrydag was die laaste keer dat inwoners van Poding Tse Rolo in Philippolis kon kom, want die water was te hoog in die driffie agter C & J Motors, die brug by die skougrond is erg beskadig en die voetgangersbrug se reëlings is weggespoel.

‘n Behoorlike hoogwaterbrug sou enkele jare gelede gebou geword het om dié woonbuurt behoorlik met Philippolis te verbind, maar weens ‘n gebrek aan geld het daar destyds toe niks van gekom nie.

Maar eerste op die prioriteitslys nou sal die damwal langs die Trompsburg pad moet wees, want as dit meegee in die komende dae sal die skade miljoene rand beloop.

Fotobyskrifte:

· Dit reën só dat ‘n mistigheid hang oor die dorpsdam buite Philippolis kort voordat dit begin breek het.

· Een van die talle stukkende plekke in die damwal.

Foto’s: Jacques Lombard

Vanderkloofdam loop oor - 90 km van Philippolis

2011-01-11T01:39:00.000-08:00

Vloed 2011 Oranjerivier: Voor en Na

2011-01-11T01:19:00.000-08:00

Parys, Oktober 2010

2010-10-27T01:42:00.000-07:00

Jens Friis, Nico Friis, Niel de Leeuw

Dis weer skoutyd

2010-10-27T01:32:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. – Vanjaar is dit die 82ste agtereenvolgende jaar dat dié dorp ’n skou aanbied, asook die 29ste agtereenvolgende jaar dat hier ’n saalperdstreekskou sal plaasvind. Die skou vind plaas op Donderdag 4 tot Saterdag 6 November. Die saalperdstreekskou is een van die drie grootstes in die land en die allerbeste saalperde van Suid-Afrika is hier te sien. Vertoners van so ver as Wellington en Pretoria word verwag. Die perdeklasse begin Donderdag en hou aan tot Saterdagaand. Saans is dit kuiertyd terwyl daar geëet en gedans word. Philippolis is 160 km suidwes van Bloemfontein. Ry met die N1 tot by Trompsburg en neem dan die R717-teerpad vir 56 km na Philippolis. Vir meer besonderhede oor die skou bel mev. Annette Loock by 051-773-0144.

Groenhuis Gastehuis, Philippolis, 051-773-0073

2010-08-16T11:31:00.000-07:00

Gevaar!

2010-08-16T11:25:00.000-07:00

GEVAAR! Beland jy met jou motor in dié donga, kan dit jou lewe kos. Dit is byna lente, maar die skade wat reën in die herfs aan dié openbare pad aangerig het, is steeds duidelik sigbaar. Die foto is geneem op 'n draai tussen die plase vlakfontein van mnr. Charl Weideman en Cadeau van mnr. Kobus de Beer. Die departement van paaie is bewus van die toestand waarin die pad verkeer, want enkele klein waarksuwingspadtekens is maande gelede reeds hier staangemaak. FOTO: JENS FRIIS

Groenigheidjie

2010-08-16T11:23:00.001-07:00

DIE eerste lentereëns het nog nie geval nie, maar dié skilpad het vir hom 'n groenigheidjie uitgesnuffel. FOTO: JENS FRIIS

Neem reg in eie hande

2010-08-16T11:21:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. As die departement van paaie toelaat dat padborde só agteruitgaan langs die S132, maak 'n boer maar self 'n plan. Iemand het 'n blikkie spuitverf gevat en op dié rigtingwysers gesprei sodat motoriste darem nou weer weet in watter rigting moet jy ry as jy na "Luckhoff", "Rietfontein" of "Philippolis" wil gaan. FOTO: JENS FRIIS

Kaarte open nuwe wêreld

2010-07-14T11:44:00.000-07:00

VAN DIE KAAPKOLONIE NA DIE REPUBLIEK VAN DIE ORANJE-VRYSTAAT

- 'n Nuwe wêreld wag op jou met dié kaarte

Skaf gerus 'n gedetailleerde kaart by die landmeter-generaal aan en verken jou geweste. Selfs al is jy goed met jou omgewing vertroud sal dit nuwe paaie vir jou blootlê. En boonop gaan dit jou bloedweinig uit die sak jaag. Só skryf JENS FRIIS nadat hy die pad gery het wat die Kaapkolonie en die Republiek van die Oranje-Vrystaat eens verbind het.

COLESBERG. Mens is alte geneig om te dink dat jy ver moet reis om iets besonders te beleef.

Maar dit ís 'n reuse denkfout, kan ek bevestig nadat ons 'n afgeleë grondpaadjie onlangs aangepak het.

Die afdraaipad na die Ou Philippolis-pad tussen Colesberg en Philippolis het ek deur die jare al telkens gesien.

En meerdere maal het ek gewonder hoe lyk dié pad waarlangs ossewaens eens gery het van die Kaapkolonie na die Republiek van die Oranje-Vrystaat.

Maar omdat ek nie presies weet waar dié pad loop nie, het ek dit nog nooit gery nie.

Wat egter die deurslag gegee het is toe ek onlangs 'n klompie kaarte aangeskaf het by die landmeter-generaal in Bloemfontein.

Dié gedetailleerde, goedkoop kaarte het 'n ander wêreld binne 'n area wat ek gedog het ek goed ken, laat oopgaan - soos dat ek kon sien die Ou Philippolis-pad loop feitlik parallel met die huidige teerpad en dat dit weinig van 'n draai is.

Só besluit ons toe om een onlangse Saterdagmiddag van Philippolis te ry tot by die Serfontein-brug oor die Oranjerivier.

Sowat 1 km verder draai die Ou Philippolis-pad regs af, maar dis met die afdraai dat ek merk dat die bordjie wat jare daar was sedertdien verdwyn het.

Die enigste bordjie wat deesdae hier staan is "Starston Stud van T. Silcock" (15 km verder langs die pad sou ons leer die "T" staan vir Terry en sy vrou is Barbara).

Die drif waar ossewaens vanaf die Kaapkolonie die Oranjerivier oorgesteek het is stroom-af van die huidige Serfonteinbrug.

Op 'n stadium het my pa grond in daardie omgewing gehuur en die area waar die osse uitgespan is aan die kant van die Republiek van die Oranje-Vrystaat het na al die jare steeds nog nie heeltemal herstel nie nadat dit vreeslik uitgetrap moes gewees het.

Van die R717-teerpad ry jy vir 'n kilometer of drie al langs die suidelike heining van die reusagtige Laohu-wildreservaat voordat die pad suid swenk na Colesberg.

Dis verstommend hoe gedetailleerd die landmeter-generaal se kaarte is. Sommige van die kaarte is al gelerig omdat dit jare gelede gedruk is, maar feitlik elke windpomp, opstal en selfs groot bome word akkuraat hierop aangedui.

Opvallend is hoe die plase ontvolk het sedert die druk van dié kaart. Op die stuk pad van sowat 30 km kan ek net onthou van drie plase wat steeds bewoon word, naamlik Terry en Barbara s'n en dan ook Knoffelfontein Gasteplaas en A.S. Kruger se pragtige Rietfonteinpoort wat reg langs die pad lê.

Laasgenoemde is aan die bo-punt van die gelyknamige poort. Die stroom wat hierdeur vloei voed 'n indrukwekkende populierbos wat jy eerder in die Oos-Vrystaat of Noordoos-Kaap sou verwag.

My neef Jacques Lombard en sy vrou Elsa Lombard se dogter, Elsje-Mari Lombard, ry saam en vir haar is dié uitstappie - wat ontaard in 'n kaartleesles - 'n grootste avontuur. Die kontoere op die kaart, blou strepe vir strome en die hoogtes van koppies fassineer haar.

Nie te ver anderkant Rietfonteinpoort gewaar ons Colesberg se bekende kop wat van alle kante en oor eeue heen reeds as baken dien vir reisigers. Dit moes inderdaad ook die geval gewees het in die dae voordat die "nuwe" pad tussen Colesberg en Philippolis aangelê is.

Dis ook hier waar 'n draadheining uit die jare toet steeds skape binne hou. Só oud is dié deel van die heining dat die pale boomstompe is wat in stukke gesaag is.

Op dié stadium sien jy reeds die "nuwe" pad en dan ook die N1 wat almal na Colesberg inspiraal.

Die verkenningstog van ons het sowat 'n anderhalfuur geduur. Oor die algemeen was dit 'n goeie grondpad wat ons maklik met 'n gewone motor kon ry, behalwe in een driffie waar die sand erg gespoel het en jy vooraf mooi moes besluit in watter spore jy sou ry sodat die kar se maag nie aan die Karoo-sand krap nie.

Skaf gerus 'n kaart by die landmeter-generaal aan van jou omgewing en verken só jou geweste. Selfs al is jy goed daarmee vertroud sal dit nuwe paaie vir jou blootlê. En boonop gaan dit jou bloedweinig uit die sak jaag.

Philippolis bied baie

2010-07-14T11:37:00.000-07:00

Reisskrywer JENS FRIIS werk weeksdae by die nagkantoor van Volksblad in Bloemfontein, maar naweke breek hy graag weg na Philippolis. Dié dorp in die Suid-Vrystaat is feitlik halfweg tussen die kus en die ou Transvaal en gevolglik slaap toeriste graag hier oor. Boonop is die stil teerpad via Philippolis korter as die besige N1. Hier is van die dinge waarmee Friis graag sy naweke op Philippolis verwyl.

HISTORIESE GEBOUE: Karel Schoeman het Philippolis al beskryf as die "Stellenbosch van die Vrystaat". Met sy witgekalkte mure en erfenisgroen dakke, talle bome en leiwater erwe is dit nie moeilik om te verstaan waarom nie. Die kleine Philippolis het boonop die meeste nasionale gedenkwaardighede in die Vrystaat naas Bloemfontein en Bethlehem. Om langs die stil strate verby hierdie geboue te gaan stap is 'n heerlikheid.

KERKE: Die N.G. kerk is soos in menige ander dorpies by verre die imposantste gebou. Dit staan aan die bo-punt van die boomomsoomde Voortrekkerstraat, het tydens die Anglo-Boereoorlog as fort gedien, sy orrel is een van die beste noord van die Oranjerivier, die preekstoel is uit Suid-Vrystaatse olienhout gemaak sonder dat 'n skroef of spyker gebruik is, en ds. Tobie Muller het die heel eerste troue in Afrikaans in Suid-Afrika hier voltrek. Woon gerus op 'n Sondagoggend om 09:30 hier 'n kerkdiens by. Die oud-Anglikaanse kerk, wat ouer is as die N.G. kerk, is as woonhuis omskep.

BEGRAAFPLAAS: Hier lê Boer, Brit en Griekwa langs mekaar.

LAURENS VAN DER POST: Die woonhuis met sy Kaaps-Hollandse gewels waar sir Laurens van der Post sy jongdae deurgebring het staan langs Colin Fraserstraat. By die ingang na Trompsburg is 'n gedenktuin opgerig ter ere van dié skrywer, filantroop en filosoof. Sy lessenaar en boekery is ook hier te sien.

BOEKE: Min plattelandse dorpies is bevoorreg om 'n eie boekwinkel te hê, maar by Oom Japie se Huis (tel. 082-600-0020) is daar rakke vol boeke te kus en te keur. Dié winkel word gehuisves in 'n Victoriaanse huise wat in die 1990's aangewys is as die bes gerestoureerde woonhuis in die Vrystaat daardie jaar.

MUSEUMKOMPLEKS: Die Transgariep Museum, Jacobson-biblioteek, Nienaberplein en Kanonkoppie is 'n móét. Duisende rande word tans uitgegee om die museum op te knap en die biblioteek is byna klaar gerestoureer. Die Transgariep Museum is een van die enigste in die land wat gemagtig is om alkohol - en wel witblits - te verkoop. Kom skaf vir jou 'n flessie van dié vuurwater aan en neem dit saam as jy laatmiddag die Kanonkoppie uitklouter en kyk hoe die son sak oor die dorp. Dié koppie staan só bekend omdat die kanonne wat Adam Kok, die Griekwaleier, gebruik het hier staangemaak is.

SKILDERYE: By De Oude Wagenhuijs (051-773-0050) is kamers vol skildery, maar wat dit veral spesiaal maak is dat dit hoofsaaklik van Philippolis en omgewing is.

EETPLEK: By Ant Emily's (tel. 083-66-22-646) kan jy aansit vir 'n heerlike bord bekostigbare kos. Dié restaurantjie word bedryf uit wat eens Emily Hobhouse se spin-en-weefskool was. Die Engelse Hobhouse het na die Anglo-Boereoorlog gehelp om die Boere weer op die been te kry en sy het die eerste van talle spin-en-weefskole in Suid-Afrika hier op Philippolis geopen.

BLYPLEK: As daar nie genoeg slaapplek in my huis is nie, verwys ek vriende na die Groenhuis Gastehuis (tel. 051-773-0073). Dié sorgsaam gerestoureerde dorpshuis dateer uit 1890 en is op 'n groot leiwater-erf wat jou byna laat voel dat jy op 'n Karoo-plaas is. In Philippolis is ook ander akkommodasie.

SKOU: Tensy jy lank vooraf bespreek, gaan jy nie 'n bed kry om te slaap tydens die jaarlikse skou (tel. 051-773-0144) nie. Dit vind gewoonlik begin-November plaas en is al vir jare die tweede of derde grootste saalperdskou in die land.

TWEE GROOT DAMME: Philippolis se distrik grens aan die Gariepdam (50 km) en Vanderkloofdam (90 km) - die twee grootste damme in Suid-Afrika. Dit bied talle hengel- en watersportmoontlikhede.

TIERE: John Varty, die bekende filmmaker en omgewingsbewaarder, se tierplaas Tiger Canyons (051-773-0063) is 25 km buite Philippolis op die oewer van die Vanderkloofdam. Nader aan kat se kind kan jy skaars as op hul begeleide toere deur die veld.

VOëLS: Hier is al meer as 200 verskillende soorte voëls getel - van geelbekkies en gompoue tot korhane en kwikstertjies. Langs die Oranjerivier hoor jy ook dikwels die onmiskenbare roep van visarende. Wees op die uitkyk vir swerms bloukraanvoëls. Daar is al 'n 1 000 plus van dié bedreigde voëlsoort in die Philippolis-distrik getel.

SPOOKDORPIE: Gaan stap deur die strate van Waterkloof. Dié nedersetting 5 km uit Philippolis op die R717-teerpad na Colesberg, bied uitstekende foto-geleenthede. Gooi 'n piekniekkombers oop op 'n sypaadjie en kyk hoe die Boeing van die Kaap na Gauteng 'n wit streep agterlaat.

SKAAPVLEIS: Die plaaslike slaghuis (051-773-015) verkoop heerlike Karoo-vleis teen billike pryse. As jy 'n skaap wil saamneem, moet jy vooraf bel sodat hulle dit vir jou kan opsny en vooraf verpak.

SKAF 'N HUIS AAN: Maar jy kan ook met meer as skaapvleis en witblits weggaan. Waarom nie 'n naweekhuis aanskaf nie? Dit kan jou minder kos as die motor waarmee jy hierheen gery het. Hier is plek en die geraas min. En almal ken almal. As jy, sê maar, 'n huis langs Tobie Mullerstraat koop, sal jy naby Ria du Plessis bly, wat al sowat 45 jaar in dieselfde huis woon. Langs Bo-Voortrekkerstraat woon Jannie Cilliers, 'n oud-boer wat met 'n fietspomp en saag klanke optower wat David Kramer se tone sal laat omkrul. En so is daar vele ander interessante inwoners.

MEER INLIGTING: Loer by http://www.philippolis.co.za/ of http://www.philippolis.org.za/. Jy kan ook aan die skrywer skryf by jens.friis@volksblad.com.

Groenhuis Gastehuis, www.philippolis.co.za

2010-07-14T03:49:00.001-07:00

Groenhuis Gastehuis, www.philippolis.co.za, tel. 051-773-0073

Biodiversiteit vorder fluks op Laohu

2010-07-14T03:45:00.000-07:00

Nie net die Suid-Chinese tiere het goed aangeteel op Laohu nie, maar ook die ander diere. Die eienaars is ook in hul skik hoe die veld in die afgelope dekade verbeter het. Foto: Jens Friis

Biodiversiteitsbewaring vorder fluks op Laohu

- Jens Friis

PHILIPPOLIS. - Tien jaar gelede het die Laohu Vallei-natuurreservaat, een van die grootste private natuurbewaringsareas in Sentraal-Suid-Afrika, tot stand gekom toe hoofsaaklik skaapplase uitgekoop is. 'n Suksesvolle teelprojekte van Suid-Chinese tiere (Panthera tigris amoyensis) het egter die ander doelstelling van dié natuurreservaat deur die jare grootliks oorskadu. Dít is dat Laohu ook moes dien vir biodiversiteitsbewaring.

Me. Li Quan, stigterslid van die Suid-Chinese Tiertrust, sê dis opvallend hoe die veld verbeter het en die diere aangeteel het in die afgelope dekade.

'n Onlangse opname het dit beaam, sê mnr. Petri Viljoen, omgewingskenner. "Die vorige omvattende wildsensus is ses jaar gelede gedoen. Sedertdien het al die groot herkouer-spesies aansienlik toegeneem. Veral blesbokke, springbokke, blou wildebeeste, swartwildebeeste, elande en volstruise se getalle het opmerklik vermeerder."

Hy sê daar is besluit om alle blou- en swartwildebeeste te verwyder aangesien daar altyd 'n moontlikheid bestaan dat die twee spesies kan kruis met 'n vrugbare nageslag. Die plan is om dan eerder later 'n suiwer kudde swartwildebeeste te vestig.

"Vlakvarke kom, soos op verskeie ander eiendomme in die suid-Vrystaat, ook op Laohu voor. Hierdie spesie het natuurlik nooit histories in hierdie streek voorgekom nie en is ongelukkig deur 'n paar mense ingevoer. Vlakvarke is in staat om baie vinnig aan te teel en kan ook verbasend vinnig versprei omdat hulle so maklik gate onderdeur kampdrade kan grawe. Boonop het hulle 'n ongewenste nadelige impak op die veld. Om hierdie rede probeer Laohu aktief om vlakvarke te verwyder, veral omdat hulle ook nooit 'n natuurlike wildspesie in die streek was nie.

Die Vrystaat-gedeelte van Laohu behels sowat 23,000 ha - ongeveer 65% van die 35,000 ha reservaat wat aan beide kante van die Oranjerivier geleë is. Dié reservaat van 350 km2 strek oor die Oranjerivier - rofweg tussen Colesberg, Philippolis en Vanderkloof.

Viljoen sê hulle het ongelukkig nie 'n volledige lys van wild wat vroeër jare daar voorgekom het nie. Maar daar was wel rooiribbokke, springbokke, 'n klompie rooihartebeeste, blouwildebeeste en blesbokke toe die reservaat in tot stand gekom het. Afgesien van wild wat ingebring is, het gemsbokke en elande onder andere later vanaf naburige eiendom na Laohu beweeg.

Op die Vrystaatse deel van Laohu is daar nou 15 groot herkouer-spesies. "'n Helikopter is gebruik om 'n deeglike totale telling van die hele Vrystaatse gedeelte van Laohu Valley te doen. Dit het twee dae se vliegwerk geneem om die sensus te voltooi."

Groot dele van Laohu is vroeër jare oorbewye weens te veel skape. "Na die onttrekking van skape was daar voldoende geleentheid om 'n herstel van die veld toe te laat voordat wildgetalle begin toeneem het. Vandag is daar steeds enkele dele wat nog nie ten volle van die vroeë oorbeweiding herstel het nie, maar die veldtoestand van hierdie dele verbeter steeds. Dit is ook om hierdie rede waarom Laohu se wildgetalle goed en oordeelkundig beheer sal word om oorbeweiding of veld-uittrapping te verhoed."

Sopwaternat Philippolis

2010-04-20T11:54:00.001-07:00

Foto's: Jens Friis

Philippolis-boeke te koop by Groenhuis Gastehuis

2010-04-07T11:05:00.000-07:00

Dié boeke oor Philippolis is almal te koop by die Groenhuis Gastehuis (http://www.philippolis.co.za/) se "boekwinkeltjie".

Pad beter

2010-04-07T11:02:00.000-07:00

Die ergste slaggate op die R717 tussen Philippolis en Colesberg is reggemaak. Dit bly 'n heerlike alternatiewe roete tot die besige N1. Boonop is dié teerpad 'n raps korter as die N1. Draai gerus by Trompsburg af en ry via Philippolis na Colesberg. Foto: Jens Friis

Reën, reën, lieflike reën ...

2010-04-07T10:57:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Dié foto is tussen Colesberg en Philippolis geneem voordat deurdringende reën vir twee dae lank byna ononderbroke uitgesak het. Meer as 75 mm het geval - dit is byna 'n kwart van die jaarlikse reënval van dié omgewing. Die dorpsdamme het die meeste water in etlike jare. Salmon se dam het uitgeloop, asook die dam by die uitgang van die dorp na Trompsburg. Die fonteindam langs die pad na Luckhoff is sowat 80 % vol en die ander dorpsdam (ook langs die Luckhoff-pad) is 70 % vol. Philippolis is in die 1820's op hierdie spesifieke plek in die Suid-Vrystaat aangelê, want twee fonteine het drinkwater voorsien vir mens en dier. Dié fonteine het vir 'n hele paar jaar nou nie meer geloop nie, maar weens die goeie April-reën loop dit nou sommer weer lekker sterk. Foto: Jens Friis

Groenhuis Gastehuis, Philippolis, 051-773-0073

2010-01-11T11:59:00.000-08:00

Goud is die gras van die Transgariep

2010-01-11T11:55:00.000-08:00

Langs die R717-teerpad tussen Trompsburg en Philippolis is daar gewoonlik 'n uitgetrappe tweespoorpaadjie wat gebruik word deur perdekarretjies, maar vanjaar is dié paadjie heeltemal toegegroei nadat goeie reën vroeg in die seisoen geval het. Die foto is geneem naby die plaas De Rust van mnr. Willem Strauss. Foto: Jens Friis

Propvol

2009-12-07T12:18:00.000-08:00

Salmon-se-dam, een van Philippolis se dorpsdamme, het enkele dae gelede vir die eerste keer in etlike jare uitgeloop nadat goeie reën hier uitgesak het.

Skotland?

2009-12-07T12:16:00.000-08:00

Skotland? Aikona, dis jouwaarlikwaar die Suid-Vrystaat se bossieveld wat die afgelope twee maande só geseënd was met goeie neerslae. Dié foto is tussen Luckhoff en Philippolis geneem. Foto: Jens Friis

Groenhuis Gastehuis, www.philippolis.co.za

2009-12-07T12:15:00.001-08:00

Groenhuis Gastehuis, Philippolis, 051-773-0073

2009-12-07T12:13:00.000-08:00

Uit sy stamland

2009-12-07T11:45:00.001-08:00

UIT SY STAMLAND: 'n Amsterdammer, mnr. Niels Burgers, kyk saam met dr. Carin van Schalkwyk, leraar van die N.G. Kerk op Philippolis, na dié kerk se besondere Nederlandse Kanselbybel wat in Arnhem, Nederland, gedruk is. Dié Kanselbybel is tydens die Anglo-Boereoorlog, wat vanjaar 110 jaar gelede uitgebreek het, uit die kerkgebou in Philippolis verwyder. Dit is na Londen gestuur. Die kerkgebou is as 'n Engelse fort gebruik, want die kerktoring was 'n ideale uitkykpunt. Vensters in die toring het as skietgate gedien. Tydens die oorlog is die kerkorrel onherstelbaar beskadig. Die Kanselbybel is destyds deur ene mev. Grobbelaar aan die N.G.-gemeente geskenk. Na etlike dekades in Engeland is die Kanselbybel in die 1990's aan die gemeente terugbesorg. Foto: Jens Friis

N.G. Kersuitvoering 2009

2009-12-07T11:39:00.000-08:00

'n Elektrisiteitsonderbreking het die organiseerders van die NG Kerk Philippolis se kerssangdiens, laat naels kou. Só moes mev. Annamarie Vermeulen en haar kosspan 'n maaltyd vir ná die diens voorberei sonder krag. Intussen het mnr. Gerald van der Westhuizen, elektrisiën, 'n kragopwekker van mnr. Danie Cilliers, langs die kerk staan gemaak. Maar rondom 18:00 het die krag wel aangekom. 'n Keer of wat het die elektrisiteit wel weer afgegaan en moes die orrelis vinnig na die klavier oorskuif terwyl die gemeente bly sing het! Agter staan mnr. Nicholaas Jansen van Rensburg, (boorling van Philippolis en deesdae verbonde aan Hoërskool Sentraal in Bloemfontein) en Jo-Retha Smit (solis). Voor is me. Elsa Kolver (blomrangskikkings), me. Martelize Kolver (voorlesings) en dr. Carin van Schalkwyk, leraar van dié gemeente.

Die Sentraal Musiek Akademie Orkes onder leiding van mnr. Stephan Bezuidenhout het opgetree tydens die kerssangdiens. Agter staan Bezuidenhout, Sebastian Wessels en JP Smith. Middel: Ronella Jansen van Rensburg (hoof van die musiekafdeling van Hoërskool Sentraal), Helenna Kleyn en Martin Rossouw. Voor: Elrie van Rensburg en Suzanne Strauss. Elrie is die kleindogter van mev. Desireé Jansen van Rensburg, afrigter van die plaaslike kerkkoor. Suzanne is die dogter van mnr. Willem en mev. Franette Strauss van Philippolis. Foto's: Jens Friis

Groenhuis Gastehuis, www.philippolis.co.za

2009-11-05T09:38:00.001-08:00

Skou 81ste jaar op dorp gehou

2009-11-05T09:36:00.000-08:00

PHILIPPOLIS. – Vanjaar is dit die 81ste agtereenvolgende jaar dat dié dorp ’n skou aanbied, asook die 29ste agtereenvolgende jaar dat hier ’n saalperdstreekskou sal plaasvind. Die skou vind plaas op 5, 6 en 7 November“Dié streekskou word allerweë gesien as die sterkste (en dalk die grootste) streekskou in die land,” sê mnr. Johan Lambrechts, een van die organiseerders van die skou. Vertoners van so ver as Wellington word verwag. Die perdeklasse begin Donderdag en hou aan tot Saterdagaand.Vrydag vind ook ’n boerbokveldskou en ’n skaaphondkompetisie plaas, terwyl die Suid-Vrystaatse veldmerino-kampioenskappe Saterdag aan die beurt kom. Saans is dit kuiertyd en ’n stoepdansparty word gehou. “Soos gewoonlik nooi ons weer senior mense wat aktief was op skoue en hard gewerk het om hul onderskeie rasse te bevorder, vir die Saterdag hierheen.” – Jens Friis

Straatoptog met klank en kleur

2009-11-05T09:34:00.001-08:00

- Jens Friis
PHILIPPOLIS. Só iets het die inwoners nog nie vantevore gesien nie.
En met rede, want 'n "murga" is darem ook nou nie iets wat jy agter elke Suid-Vrystaatse bos uitskop nie.
Dis dus g'n wonder oud en jonk kon hul nuuskierigheid nie beteuel toe dié musikale straatoptog se eerste tromslae van ver af nou ander Saterdag gehoor is nie.
Van vroegdag af het die byna 300 kinders gereed gemaak vir dié toetie deur gekleurde T-hemde aan te trek en die laaste verstellings te maak aan hul tuisgemaakte musiekinstrumente soos vuvuzelas, tromme en goete wat jy lekker hard kon skud.
"Maar die voorbereidings het reeds sowat 'n maand gelede begin," vertel me. Anita Muller, koördineerder van die projek. "Elke Vrydag en Saterdag het die kinders gebruik om hul musiekinstrumente te maak en om te oefen vir die murga. 'n Goeie ritmepatroon is veral belangrik, want daar moet orde wees aan só 'n optog."
Vir die oefenry het me. Elene Coetzer, 'n musiekkenner, spesiaal gekom vanaf Bloemfontein.
Ook die Khula Gariep Partnership het meegehelp dat die straatoptog op die ou end letterlik op die planke gebring kon word.
Beide Bergmanshoogte Intermediêr en Poding Tse Rolo se primêre skool het aan die murga deelgeneem wat by Bergmanshoogte begin het en toe deur die hoofstraat van Philippolis gegaan het waarna daar weggeswink is na Poding Tse Rolo.
Aan die voorpunt van die optog was die polisie wat seker gemaak het dat almal veilig by die nuwe gemeenskapsaal in Poding Tse Rolo kom.
Hier is daar toe konsert gehou en 'n hoogtepunt was 'n viooluitvoering - iets wat na alle waarskynlikheid nog nooit in dié gemeenskapsaal gehoor is nie.
En om die feestelikheid af te sluit is 'n heerlike ete bedien om die leë mae te vul, want só 'n optog oor sowat 3 km vat darem aan 'n kind se lyf - self al was dit 'n grote heerlikheid.
In Philippolis is die "murga" die afgelope weke verafrikaans tot 'n "moerga". Soos een van die kinders opgemerk het: "Dis omdat daai man wat voor loop die trom lekker moer".
Maar wikipedia.org leer anders. Hiervolgens is die murga 'n gewilde musikale straatoptog in Suid-Amerikaanse lande soos Argentinië en Uruguay tydens karnavaltyd.
Mans neem meestal daaraan deel - sowat 17. En die kostuums wat die deelnemers aantrek is altyd belangrik, want dit moet kleurvol wees en by die tema van die spesifieke murga pas.
Hoe dit ookal sy, "moerga" of "murga" - só iets het Philippolis nog nie vantevore gesien nie - en hopelik sal dié dorp se strate volgende jaar wéér só opgehelder word.

Ongewone ver zoom's vanaf reservoir-koppie

2009-08-17T12:36:00.000-07:00

Bergmanshoogte

Die Stal, 'n anneks tot die Groenhuis Gastehuis

Aids Park, 'n woonbuurt van Poding Tse Rolo

Waterkloof

UV-REKTOR OPEN UITSTALLING:

2009-07-17T12:02:00.000-07:00

Prof. Jonathan Jansen, rektor van die Universiteit van die Vrystaat, open op Sondag 2 Augustus ’n uitstalling op Philippolis, Portret van Philippolis, 1822–2009. Dié uitstalling bied ’n blik op die oudste nedersetting in die Vrystaat met behulp van skilderye, foto’s, boeke en dokumente. Jansen sal ook gesels oor sy nuwe boek, Knowledge in the Blood. Vir meer inligting bel mnr. Richard Proctor-Simms van Oom Japie se Huis by 051-773-0050. Foto: JENS FRIIS

Grondpad verby die Kruithuisie

2009-07-06T12:41:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Louis van Wyk (jnr.), 'n leerling van Grey Kollege (Primêr) in Bloemfontein, stap hier met Peter, die wolfhond, langs 'n grondpad buite Philippolis. Hy is die seun van mnr. Louis van Wyk van die plaas Osfontein, Philippolis, en mev. Marnie van Wyk van Bloemfontein. Foto: Jens Friis

Groenhuis Gastehuis, www.philippolis.co.za

2009-06-22T12:21:00.001-07:00

Groenhuis Gastehuis, Philippolis, 051-773-0073

2009-06-22T11:38:00.001-07:00

Kerk: Herstelfonds

2009-06-22T11:34:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. 'n Herstelfonds is deur die plaaslike N.G. Kerk gestig vir die instandhouding van dié kerkgebou, 'n nasionale gedenkwaardigheid. Die instandhouding daarvan kos der duisende rande en die kleinerige gemeente móét lank vooruit hiervoor begroot. Belangstellendes wat 'n bydrae wil maak kan mnr. Danie van den Berg by 051-773-0388 bel. Van den Berg tree as koördineerder van die projek op. Foto: Jens Friis

Labarint en doolhof verskil só

2009-06-22T11:32:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. 'n Besoeker stap die Sir Laurens van der Post Gedenksentrum se waterlabarint. Dié paadjie wat mooitjies ineengerol is soos 'n opgerolde slang is langer as die een sy van 'n rugbyveld. 'n Labarint verskil van 'n doolhof deurdat daar slegs één roete is met 'n begin- en 'n eindpunt. Jy hoef dus nie jou pad te vind soos by 'n doolhof waar daar afdraaipaadjies is nie. Sir Laurens van der Post het geglo dat mens die lewe as 'n reis moet sien - dit gaan nie alleenlik oor die eindpunt oftewel bestemming nie. Foto: Jens Friis

Kapteinsraad verhoog "de straf van dievery" 150 jaar gelede tot 150 houe

2009-06-22T11:29:00.000-07:00

- Jens Friis
PHILIPPOLIS. Vanjaar op die kop 150 jaar gelede het die Griekwas se kapteinsraad 'n wetsontwerp deurgevoer waarvolgens "de straf van dievery vergroot worden".
Na dese dag sou niemand waarskynlik in Philippolis, die Griekwa-hoofstad, 'n perd durf waag steel nie, want só sou hy homself 'n sware straf op die hals haal.
Die landdros, kon die dief 'n allemintige drag slae van tot 150 houe oplê. Boonop kon die boef twee jaar tronk toe gestuur word.
Dit sou nie bestaan uit 'n rustige sittery in die tjoekie nie, want die misdadiger sou "harden arbeid" moes verrig in daardie 24 maande.
As iemand met lyfstraf gestraf is, sou hy die een helfte kry op die dag van vonnis en die res op die dag van sy vrylating. 'n Tweede loesing het dus die heeltyd oor sy kop gehang terwyl hy klippe moes kap.
Geen voorsiening is by strafoplegging gemaak vir die betaling van 'n boete nie.
Die straf is só omskryf: "... dat diefstallen van het steelen van een beest, schaap of bok gestraf zal worden van niet minder dan een jaar harden arbeid, en 100 slagen; en wanneer een dief een paard stelen en die verkopen, zal zyn straf vergroot worden tot 2 jaar, na het de regter zal voorkomen, en tot 150 slagen, dog zal het aan die magistraat overlaten worden om de straf te vergrooten of te verligten naar de bescheidenheid van de zaak de rechter zullen voorkomen."
Dié wet is in "het jaar onzes Heeren 1859" deurgevoer onder Adam Eta Kok. Hy het as kaptein waargeneem terwyl Adam Kok III op 'n verkenningstog na Niemandsland was, skryf Karel Schoeman in Griqua Records: The Philippolis Captaincy, 1825-1861.
Buiten Adam Eta Kok, was die ander lede van die kapteinsraad die volgende "Raads Heeren": Lucas van der Westhuis, Hendrick Zwart, en W. Heemro.
In 1862 het die Oranje-Vrystaatse Republiek die ganse gebied suid van die Rietrivier (waaronder die huidige Trompsburg, Edenburg en Philippolis) van die Griekwas gekoop en toe na Niemandsland (Kokstad-omgewing) verhuis.

Drie in Waterkloof

2009-06-22T11:25:00.000-07:00

WATERKLOOF. Niel de Leeuw, Jens Friis en Victor, die beagle.

Aan die einde van die reënboog ...

2009-02-19T12:04:00.000-08:00

PHILIPPOLIS. Moenie aan die einde van dié pad ’n reënboog óf ’n pot vol goud verwag nie. Langs die R717 tussen Colesberg en die Oranjerivier wag daar eerder ’n magdom slaggate op reisigers. Sowat 10 km buite Colesberg is die pad só sleg dat dit onmoontlik is om vinniger as 20 km/h te ry. Die Philippolis-sakekamer het versoekskrifte aan verskeie belanghebbendes gestuur. “Ons hoop dat die pad vinnig herstel sal word, want andersins kan die slaggate maklik tot ernstige ongelukke lei,” sê dr. Doreen Atkinson, ’n lid van dié sakekamer. Foto: Jens Friis

Groenhuis Gastehuis, www.philippolis.co.za

2009-02-19T12:02:00.001-08:00

Dié oë laat wêreld stééds leef

2009-02-19T11:54:00.000-08:00

PHILIPPOLIS. Hoe meer dinge verander, hoe meer bly dit dieselfde. In die afgelope snikhete dae was Philippolis (soos soveel ander dorpe) meer sónder as mét water. Op ’n keer was daar selfs vir 60 uur nie ’n druppel in die krane nie. Dít terwyl Kopanong-munisipaliteit en Bloemwater skaamteloos aanspreeklikheid probeer ontduik deur vingers na mekaar te wys.

Maar nou moet ek bysê: Waternood is niks nuuts in dié geweste nie. Só is dit ’n vergete feit dat Philippolis, die oudste nedersetting in die Vrystaat, 180 jaar gelede verskuif is – juis omdat die dorpsfonteine se oë droog was.

In 1822 is ’n skool vir die Transgariep se Boesmans op Philippolis gestig deur die Londense Sendinggenootskap (LSG) en mettertyd het die een ná die ander Baster ook hier huis gebou. In die vroegste korrespondensie van sendelinge en besoekers word telkens vertel van dié nedersetting se waternood.

Só skryf sendeling John Melvill in 1827 dat Philippolis nie geskik is vir ‘n sendingstasie nie, want die fontein is só swak dat daar nie eens genoeg drinkwater vir die die inwoners se beeste is nie.“Daar mag hoogstens genoeg water wees om sewe of agt klein tuintjies nat te lei.”

In dieselfde jaar op 10 April het die Griekwaraad dit gevolglik oorweeg om die nedersetting te verskuif na Grootfontein, ’n plaas 16 km noordwes van Philippolis, wat deesdae behoort aan John Kolver.Daar het egter niks hiervan gekom nie – dalk omdat daar deurdringende reën geval en die fonteine weer begin vloei het?

Maar 1829 (180 jaar gelede) was dit wéér kurkdroog in die Transgariep. Daarom het die Griekwaraad besluit: Philippolis móét skuif en wel na die standhoudende Boesmansfontein, skryf Karel Schoeman in The Griqua Mission at Philippolis, 1822-1837.Dié plaas het aan die LSG behoort en is gebruik vir sendingwerk onder die Boesmans – soos die naam aandui. Boesmansfontein is nagenoeg 10 km noord van die dorp en die Jacobson-familie boer deesdae hier.Hoewel die Griekwaraad destyds gesê het dat die nedersetting moes skuif, het dié besluit weinig steun onder die inwoners geniet.

Teen Oktober 1829 het slegs Melvill en die familie van Adam Kok II na Boesmansfontein verhuis. Die Basters (ook genoem Ou Inwoners) wou nie hul huise opsê nie. Die moontlikheid is ook daar dat hul teenstand ras-geïnspireerd was, want Boesmansfontein was Boesman-wêreld. Dis welbekend dat die Griekwas en die Boesmans nie om dieselfde vuur gesit het nie om dit sagkens te stel.Philippolis het dus net gebly waar dit was – water of te nie.

Melvill skryf dat hy gereeld na die talle fonteine in die distrik moes reis om sy kuddes daar te bearbei. Melding word onder meer gemaak van Schietfontein (noordwes van Philippolis waar Jannie Kruger deesdae boer), Rondefontein (net noord van die hedendaagse dorp Springfontein), en Toomfontein (tussen Trompsburg en Edenburg).

Omdat die Boesmans nomadies was en die Griekwas ook maar moes trek waar daar weiding en water vir hul diere was, was sendingwerk in droogtetye nóg moeiliker.

In 1830 het daar byvoorbeeld deurdringende reën uitgesak ná ’n uitmergelende droogte.

Die gesinne het toe nader aan die Philippolis-sendingstasie getrek en gevolglik kon meer kinders skool gaan. Daar was dié jaar sommige dae tot 80 kinders in die skool en kerkdienste is deur tot 200 lidmate bygewoon.

Volgens Melvill het die Griekwas tuinmaak bo die plant van mielies verkies. “Buiten groente het hulle ook perskes, vye en druiwe geplant” . . . met die water van “50 fonteine” uit die omgewing.Tog was die water te min om landerye aan te lê en genoeg kos te produseer.

Vandag is dit steeds ’n gebrek aan water wat dié geweste se ontwikkeling kniehalter.

Dit was dus ’n grootse dag toe ’n pypleiding in 1999 van die Oranjerivier (30 km suid) aangelê is.

Maar dié tien jaar oue pypleiding was toe skynbaar nie die oplossing vir Philippolis se eeue oue waternood nie, want oor die feestyd was die pype kurkdroog.Ja, hoe meer dinge verander, hoe meer verander niks.

'n Wêreld in een land

2009-02-19T11:50:00.000-08:00

- Jens Friis

"Ek dink ons almal in Suid-Afrika is nou daar waar ons wil uitpraat. Jy praat uit die familie uit, soort van. Selfs die ANC is op 'n plek waar hy gesplit het weens selfondersoek." – Etienne van Heerden in 'n By-onderhoud oor sy jongste roman, 30 Nagte in Amsterdam

"WANNEER is daai troue in die Glaspaleis?," vra ek Seun, ons tuinwerker, toe hy in die kar klim. "Hóé sê maneer?", vra hy met 'n frons op sy voorkop.
Seun se Afrikaans is so-so. Daarom kos dit stadig praat, ryklik van Engelse woord gebruik maak, én herhaal.
"Oh, die troue, maneer," sê hy met blink oë oor die vooruitsig van dié doe. "Dis die twenty-sixth. Die day after Christmas."
"Waarom trou mens dán," wonder ek, maar ook Seun trek net sy skouers op oor dié datum.
"Het jy al die wit pak gekoop wat jy wil dra?"
"Oh, die pak – ja, ek gaan die wit pak dra."
Ek het al meerdere keer gemaan (met baie Engelse woorde om die boodskap klinkklaar oor te dra): "Wit suits is unpractial in Afrika."
Maar Seun hou voet by stuk. 'n Wit pak gáán hy dra.
Hy sit langs my in die kar. Dis 15:30 en ek is op pad werk toe, Volksblad toe.
Seun werk net 'n uur per week by ons. Daar kom tuindienste en die meenthuis waar ons bly (terwyl ons bou) het in elk geval net 'n grasperk die grootte van 'n posseël.
Dikwels weet ek nie wat om hom te laat doen nie. 'n Buurvrou se mond het oopgehang toe ek hom nou die dag die wasgoed laat ophang.
Soms poets Seun ons skoene (maar hier is nie rerig stof in Woodlands waar ons bly nie), maak die gras nat (maar deesdae reën dit genoeg dat dit nie rerig nodig is nie), of skrop die gasbraaier (as ons eenmaal op 'n reëndag gebraai het).
Maar ek het al gemerk hy hou nie van laasgenoemde nie, want sy klere kan vuil word. Soos 'n vriendin graag oor haarself sê: "'n Vrou van pêrels doen darem nie sulke takies nie!"
Wat Seun wel elke Dinsdag getrou doen is om ons vullissakke op straat uit te sit.
O-ja, en dis ook goed dat hy hier is, want dit sus die gewete dat oorskietkos dan nie in die asblik beland nie.
Seun time sy werk fyn dat hy by die ander meenthuise klaar is as ek smiddag werk toe ry. Dan spaar hy die taxi se R7 tot in die middestad voordat hy na Fase 4 ry.
Die robot by Tempe se ingang word groen. Ek en Seun ry in Jan van Riebeeck op in die rigting van Volksblad.
Hy het sy "designer" sonbril op. Dié dra hy buig of bars - selfs op bewolkte dae. Nes die wit pak.
Verlede week het hy dié sonbril so byna van sy kop geskrik. Dít het gebeur terwyl hy gras aan't sny was by Nommer 14 en 'n slang tussen die plante verdwyn het.
Seun hou ook nie van muise nie (nes ek).
Dié knaagdiere het hulself tuis gemaak in ons garage. Hulle het die water in die wasmasjien se pyp geruik en dit aan flarde geknaag. Wasdag was die garagevloer die ene bolle skuim. Om die pyp reg te maak het R562 gekos!
Toe Seun dié week opdaag moes hy vir 'n verandering moue oprol. Die gif het gewerk en die garage het gestink na dooie muis.
Maar Seun was gou om te vra waar is die besem. Hy wou die muise hiermee uitvee - hy gril om die meisie aan hul sterte rond te dra.
Toe die kleurling-bediende van Nommer 11 dit sien, het sy sy been getrek: "Vandag se swartmense is ook nie meer wat hulle was nie!"
In 2de Laan swiep 'n vrou in 'n gietswart BMW verby my 1998-Volkswagen Chico . Vir Seun is dié swart kar byna net so mooi soos die wit pak wat hy begeer.
Wat dink sy generasie is nóg grand?, pols ek.
"'n Vibe … like in parties," verduidelik hy.
Maar hy stem gou saam dat dit nie nét fashionable is onder swartes nie. Almal hou van partytjie hou.
"Ok," sê hy. "Maar iets anders: swartmense, hulle hou van knives en guns. Hulle moet dit dra vir self protection."
"Goodness, Seun! In wat se land leef ons?", sê ek kopskuddend terwyl ek dink aan die kontroversiële Wapenwet en die inhandiging van gewere.
"Oh, ja. En dan sokker. Sokker … Ons hou van sokker. Altyd."
Maar Seun reken dis nie goed dat ek oor 'n naweek na Vodacompark gaan om na Free State Celtics te kyk nie. "Daar is tsotsi's. As maneer gaan, dan moet hy liewers by die VIP's sit."
"Dis nie reg nie, Seun. Jy kan dan na die Cheetahs kom kyk en jy sal niks oorkom nie …?"
Seun bly stil. Hy weet tog ook nie.
"Ja, die world, hy is nie right nie …," sê Seun. "Dis net soos hierdie mannetjies. By 'n vibe tel hulle elke aand 'n ander meisietjie op. In die ou tyd was dit anders. Toe, die kinders het geluister na hul parents," sê Seun (21), self maar nog 'n seun, maar hy het wel al 'n dogtertjie van 3.
"Ja," sug ek. "Kyk net vir daai Julius Malema van die Youth League. Vir hom is Zuma Jesus. Hy sê mos as Zuma nie president word nie sal hy vir hom kill."
"Wat!?" sê Seun geskok. Hiervan het hy nog nie gehoor nie.
"Die Youth League gaan die ANC nog seermaak," sê ek vol bravade om te toets wat is sy reaksie. Maar daar is nie tyd vir verder praat nie. Ons is in Nelson Mandela-straat. Seun moet uitspring om 'n taxi te haal vóórdat ek verby die sekuriteitswagte ry by Volksblad se parkering.
Volgende week sal ons wéér praat: voel-voel om mekaar se wêrelde beter te verken.

Alternatiewe N1 gaan herbou word

2009-02-19T11:49:00.000-08:00

- Jens Friis
BOUWERK aan die vervalle R717 tussen Colesberg en die Oranjerivier gaan na verwagting in April afskop, het die Noord-Kaapse departement van vervoer bekend gemaak. Die aanstel van padwerkkonsultante is reeds in 'n gevorderde stadium.
Weens reusagtige slaggate het minstens een motoris al die pad hier byster geraak en duisende rand se skade aan sy motor opgedoen. Ook 'n Gautenger se sleepwaentjie het in die Desember-vakansie afgeruk. Talle motoriste moes bande omruil omdat hulle nie betyds die enorme slaggate gesien het nie.
Dié pad was voor die bou van die N1 die hoofpad tussen Kaapstad en Johannesburg. Dit dien sedert die 1970's as 'n alternatiewe roete as die N1 gesluit word weens 'n ongeluk in die omgewing van Gariepdam en Springfontein.
In die afgelope maande was daar gereeld sulke ongelukke en dit was die finale doodslag vir hierdie pad wat nie gebou is om hedendaagse swaarvoertuie te dra nie. Hierom is dele van die 30 km lange pad feitlik onrybaar.
Die Philippolis Sakekamer het hom beywer vir die herstel van die pad, want dié dorp se ekonomie ly daaronder.
"Verder vrees ons dat 'n inwoner of besoeker met sy lewe kan boet, want die pad is werklik in 'n patetiese toestand. Daar sal in die toekoms aandag gegee moet word aan die vraag waarom swaar voertuie op hierdie pad toegelaat word as dit nie daarvoor gebou is nie. Andersins sal die herboude pad spoedig wéér verval," sê dr. Doreen Atkinson, 'n sakekamerlid.
Die toestande van die pad is aan die begin van 2008 ondersoek, lui 'n mediaverklaring van die Noord-Kaapse departement van vervoer. "Op 25 Junie verlede jaar is goedkeuring gegee vir die rehabilitasie van die hele stuk pad.
"Om die pad in stand te probeer hou die laaste tyd was feitlik 'n onbegonne taak, want dis tussen 1965 en 1970 gebou. Die pad is dus tussen 38 en 43 jaar oud. Dis veronderstel om 20 jaar te hou en het dus meer as dubbeld so lank diens gedoen.
"Op 26 Januarie is 'n vergadering gehou om die proses vir die aanstel van (padwerk)konsultante te finaliseer. Daar word beplan dat die rehabilitasie van die pad in April sal begin."
Die slegste deel van die roete is sowat 10 km uit Colesberg waar dit skaars moontlik is om vinniger as 20 km per uur te ry.
Hier het die slaggate in die noordelike en suidelike baan van die pad al so aangegroei dit dit bymekaar aansluit en een groot stuk gruispad vorm.
Vir maande was hier geen waarskuwingsborde wat motoriste op die slaggate gewys het nie óf dié borde is staangemaak langs goeie dele van die pad.
Hoeveel die bouwerk gaan kos is nog onbekend.

Groenhuis Gastehuis, Philippolis, 051-773-0073

2009-02-19T11:48:00.000-08:00

Deurdringende reën bly Suidwes-Vrystaat ontwyk

2009-02-19T11:46:00.000-08:00

- Jens Friis
PHILIPPOLIS. ’n Dag of wat nadat Moses, 'n weerprofeet, sy ellelang baard vir die eerste keer in 23 jaar afgeknip het, het goeie reën oor die Vrystaat uitgesak, het Volksblad onlangs berig.
Mnr. Danie (Moses) Cilliers van Philippolis het toe voorspel “abnormale groot reën” gaan van 9 Februarie met volmaan uitsak, "want die slange en skilpaaie loop, die springbokke lam goed, en die sprinkane is ook hier."
Maar 9 Februarie het gekom en gegaan en hoewel goeie reën elders uitgesak het, is die Suidwes-Vrystaat steeds in die greep van 'n rampspoedige droogte.
Philippolis se watertafel is van die laagste in menseheugenis. Mnr. Jens Friis het in 1979 'n boorgat op sy erf langs Koksfonteinstraat, Philippolis, laat sink. Deur die ergste droogtes die afgelope drie dekades het hierdie boorgat getrou water bly lewer. "Maar dié konstante boorgat van 100 m het al met meer as die helfte verswak. Dis die swakste in 30 jaar."
Talle boere moes reeds maande gelede vir hul windpompe langer pype insit, want anders sal daar nie water in hul skape se krippe wees nie.
Verder het beide Philippolis se fonteine, waaruit sommige erwe leiwater kry, opgedroog. Die dorpsdamme is maande lank reeds kurkdroog. Was dit nie vir 'n pypleiding na die Oranjerivier nie, sou dié dorp nie drinkwater gehad het nie.
Hoewel verspreide buie val, kry ook die diere swaar. Só word wild deesdae op plekke gesien word waar hulle andersins nooit sou gewei het nie.
Groot was die verbasing van die Lombards van Justisiestraat, Philippolis, een vroegoggend toe 'n uitgegroeide koedoe aan hul vyeboom knibbel. Dié bul het waarskynlik na groenigheid kom soek in hul tuin aan die rand van die dorp, sê mev. Elsa Lombard, 'n onderwyseres aan Bergmanshoogte Intermediêr.
Afloopwatertjies van die R717 tussen Trompsburg en Philippolis sorg vir groen grassies langs dié pad. Meer diere as gewoonlik word hierdeur nader gelok, waaronder duikertjies, springhase, ribboke en ystervarke. 'n Toeris, mnr. Gert Jacobs van Kemptonpark, het verlede week opgemerk "dat jy hier meer diere sien as in die Krugerwildtuin!"
Genadiglik lê Philippolis se beste reënmaand voor. Die gemiddelde reënval vir Maart hier is 70 mm. In Februarie val gemiddeld 66,8 mm en in die derde plek is Januarie met 49,5 mm.
Sover bekend het dit in Maart 1976 die meeste nog in Philippolis gereën toe 244 mm uitgesak het. Volgens statistieke van die Instituut vir Grond, Klimaat en Water (ISCW) van die Landbounavorsingsraad het in twee ander jare ook meer as 200 mm op Philippolis in hierdie maand geval. Dit is 216 mm in onderskeidelik 1920 en 1924.
'n Verdere vyf keer het dit gebeur dat meer as 150 mm in Maart gemeet is. Die eerste maal was in 1881 (157 mm) en daarna in 1892 (153 mm), 1926 (164 mm) en 1927 (153 mm). Die laaste keer was in 1997 toe daar 187 mm in Philippolis geval het.
Die gemiddelde reënval vir Philippolis is 387 mm per jaar.

Philippolisers kan skaars onthou wanneer laas hul dorpsdamme só mooi vol was. Dié dorp se watertafel is die laagste in minstens 30 jaar. Foto: Jens Friis

Boer tronk toe oor nagemaakte tier-foto

2009-02-19T11:44:00.000-08:00

'n Suid-Chinese tier lê in die Laohu-wildreservaat buite Philippolis waar daar met dié hoogs bedreigde diere geteel word. 'n Chinese boer, Zhou Zhenglong (54) is tronk toe gestuur nadat hy 'n foto van 'n Suid-Chinese tier gemanipuleer het en voorgegee het dat hy dié tier onlangs afgeneem het. Dit het 'n opskudding in China veroorsaak omdat dié tiere feitlik nooit meer gesien word. Die departement van bosbou het selfs vir hom 'n beloning van 20 000 yuan gegee. Maar ondersoek is ingestel oor die egtheid van die foto's toe daar op ou plakkate afgekom is met 'n tier daarop wat sterk herinner aan Zhenglong se foto. Daar is toe gevind dat hy dié plakkaat kort vantevore by 'n ander boere geleen het. Zhenglong is aan bedrog skludig bevind en vir 30 maande tronk toe gestuur, berig AFP. Foto: Jens Friis

As dit sneeu in Philippolis

2009-02-19T11:43:00.000-08:00

PHILIPPOLIS. Suid-Afrika word dikwels bemark as "'n wêreld in een land" - en wat weerstoestande betref is dit beslis óók waar. As jy die sweet afvee tydens die snikhete warm dae wat ons die afgelope tyd beleef het, kan jy jou skaars indink dat dit soms só koud kan word dat daar sneeu in die Vrystaat val. In Philippolis is daar op meerdere dae onlangs temperature van in die 40 C aangeteken. MEV. ALIDA DE BEER van die plaas Cadeau, Philippolis, het die meegaande foto van Voortrekkerstraat, Philippolis, enkele jaar gelede geneem toe die Koningin van die Koue hier aangedoen het.

Herstelfonds gestig

2009-02-19T11:41:00.000-08:00

Groenhuis Gastehuis, 051-773-0073, jensfriis@intekom.co.za

2009-01-08T12:33:00.000-08:00

Groenhuis Gastehuis, Philippolis, 051-773-0073

2008-12-29T08:36:00.000-08:00

Spookdorpie: Die towerhen van Waterkloof

2008-12-29T08:18:00.000-08:00

Die Suid-Vrystaatse nedersetting Waterkloof het deur die jare gekwyn tot ‘n spookdorpie. Daarom is hier al telkens ‘n Amptelike Spookjagtog gehou tydens die jaarlikse Witblitsfees op die buurdorp Philippolis. Maar volgens oorlewering het bo-natuurlike dinge hier gebeur selfs in die dae toe Waterkloof gefloreer het, het ‘n inwoner, wyle tant Hester van Kopenhagen, graag vertel. JENS FRIIS onthou.

LANGS die tweespoorstraatjie, naaste aan die spruit waarna Waterkloof vernoem is, staan ‘n ry kerkhofsipresse.
Dis op dié erf waar oom Herklaas en tant Hannie Boshof eens ‘n huis gehuur het.
Dié egpaar was bywoners en moes destyds dorp toe trek toe oom Herklaas te oud geword het om te boer en die baas van die plaas gesê het hy moet sy ry kry.
Die bejaarde Boshofs het soos die meeste Waterklofers dit nie breed gehad nie en het ‘n bestaansboerderytjie bedryf. Soms het die koue nie gewyk nie en die bloeisels aan hul vrugtebome het een jaar selfs begin-November doodgeryp. Sulke somers was daar nie albertas of granate op hul tafels nie en was die kos maar effentjies.
Ook tant Hannie se sywurms het in sulke maerjare gevrek - weens die onverwagse ryp was daar nie moerbeiblare wat sy die wurms kon voer nie. Haar suster in Port Elizabeth sou dan vir haar per pos eiertjies aanstuur vir ‘n volgende seisoen se weer-probeer. Maar al het die sywurms gevrek en die vrugtebloeisels doodgeryp, kon die Boshofs altyd staat maak op hul hoenders. Hul dosyn voorslag henne het vanaf die plaas saamgekom toe hulle ingetrek het.
Die egpaar het goed aangepas in die dorp, maar op een windstil somersnag het dinge vir altyd verander.
Kort na middernag het ‘n vreeslike gekraai in die hoenderhok losgebreek.
Oom Herklaas het ‘n sug gegee, want die rumatiek het hom opgekeil en vir opstaan was hy min lus.
Maar tant Hannie het haar japon aangepluk en hy moes geweer en al agterna. Haar henne was haar trots en ‘n ondier mog hulle nie afmaai nie.
Tant Hannie is met ‘n parafienlamp al óm die draadhoenderhok wat met riete bedek was, maar alles het pluis gelyk en die twee grysaards het gaan lê.
Maar van slaap was daar nie sprake nie. Die henne het tot hanekraai bly kekkel.
Teen dagbreek het ‘n poegaai oom Herklaas die Statebybel oopgevou en hulle het boeke gevat.
Kort hierna sou die hoenders bedaar en jy sou sweer niks het hulle ooit gehinder nie, want bedags en in die vooraand was alles dooddollies op die Boshofs se werf.
Maar rondom middernag het die gekekkel klokslag wéér uitgebreek.
Van die min slaap was die egpaar later moerig met mekaar.
Boonop het die hoenders skaars gelê.
Uit radeloosheid het oom Herklaas vir sy kleinkind een ganse nag by die hoenderhok laat waak, maar ook dié kindskind kon nie agter die val van die byl kom nie. Enkele weke later het die rietdak van die hoenderhok op onverklaarbare wyse aan die brand geslaan.
Binne sekondes het die vlamme alles verteer en die henne verkool.
Nugter weet hoe, maar ‘n donskleine kuiken het op wonderbaarlike wyse uit die hok ontsnap en buite bedremeld rondgedwaal.
Die brand was ‘n groot finansiële terugslag vir die Boshofs, maar minstens kon hulle nou weer slaap. Boonop het die kuikentjie mettertyd ‘n hen geword en sy het omtrent nét dubbel-door eiers gelê. Só ‘n enkele eier was groot genoeg dat tant Hannie soggens vir hulle twee roereier hiervan kon maak.
Dag en datum ‘n jaar vóór tant Hannie se sterwensdag het die towerhen haar laaste asem uitgeblaas – ‘n geelslang het die hennetjie in die groentetuin gepik.
Die dominee se teksvers op tant Hannie se begrafnis was uit Openbaring 16:15-16: “Julle is natuurlik onseker wanneer die dag presies is. Luister wat sê God: “Wees wakker. My koms sal wees soos ‘n dief s’n – as mense dit nie verwag nie. Die mense wat wakker en gereed is, sal gelukkig wees. Hulle sal te bly wees dat hulle vir My gewag het. Hulle sal nie rooi in die gesig en skaam uit die bed hoef op te spring omdat hulle nie reg was nie.”
Die herder het getroos dat tant Hannie vanaf Waterkloof, ‘n oase in die Karoo, verhuis het na nóg ‘n beter plek – die hemel.
Maar oor die rede vir die gekekkel en die brand het die herder geswyg. Ook vir hom, was dit soos om met ‘n spieël in ‘n raaisel te kyk.
Vir aardse siele is die antwoord op dinge soos dié selde beskore.

MEER OOR WATERKLOOF
* Hoe kom ek daar? Waterkloof was op die hoofpad tussen Johannesburg en Kaapstad voordat die N1 gebou is. Draai by Trompsburg van die N1 en volg die stil R717-teerpad via Philippolis na Colesberg. Waterkloof is sowat 20 km noord van die Oranjerivier.
* Waar kan ek oornag? In dié spookdorpie is daar (on)gelukkig geen slaapplek nie, maar wel in die buurdorp, Philippolis. Gooi ‘n oog by http://www.philippolis.co.za/
* Hoewel baie van die erwe op Waterkloof nie omhein is nie, is dit in privaat besit. Nie al die eienaars hou daarvan dat jy in hul (spook)huisies ronddrentel nie.
* Die Jacobs-broers, boere in die omgewing, oorweeg dit om van die erwe te herontwikkel.
* Waterkloof is in die Karoo. Wees dus voorbereid op snikhete somers en bibberende winters.

Witblitsfees 2009

2008-12-07T07:45:00.000-08:00

Witblitsfeesdatum bekend

PHILIPPOLIS se alom bekende Witblitsfees sal volgende jaar op Vrydag en Saterdag, 13 en 14 Maart, gevier word.

Dié makietie is een van die oudste plattelandse feeste in die Vrystaat en word al vir meer as 'n kwarteeu gevier.

Die Transgariep Museum langs Voortrekkerstraat is gelisensieerd om een maal per jaar witblits te stook en tel onder slegs 'n handjievol museums in die land wat alkohol - en wel witblits - mag verkoop.

Vir meer inligting oor 2009 se Witblitsfees, bel Philippolis Publisiteit by 084 58 101 49 of mev. Sarie Louw by 051-773-0091.

Stedelinge lief vir platteland

2008-10-28T12:37:00.000-07:00

AS EK MOEG WORD VIR DIE LEWE IN DIE STAD ... Mnr. Neels en mev. Ina de Leeuw van Bloemfontein het vir 'n naweek uitgespan in Philippolis, 170 km suid van die Vrystaatse hoofstad. Dit word al hoe gewilder onder stedelinge om vir 'n dag of twee uit te span in Vrystaatse dorpies soos Rosendal, Ladybrand, Smithfield, Parys en Philippolis. Foto: Jens Friis

Kerkgebou kan ineen stort

2008-10-27T12:09:00.001-07:00

- Jens Friis

PHILIPPOLIS. Die gevaar bestaan dat 'n deel van die N.G. Kerk in die woonbuurt Poding Tse Rolo inmekaar kan stort omdat bouwerk enkele jare gelede glo nie na behore gedoen is nie.
Ds. Carin van Schalkwyk, leraar van die N.G. Moedergemeente, sê aandag moet dringend aan die kerkgebou gegee word.
"Die gevaar bestaan werklik dat die dak asook 'n deel wat enkele jare gelede aangebou is, inmekaar kan stort. In die termyn van die vorige leraar is daar aangebou by die kerk. Die werk is nie ordentlik gedoen nie met die gevolg dat daar nou groot strukturele probleme is."
Die huidige leraar is ds. April Moema.
Ds. van Schalkwyk sê: "Die N.G. Kerk is bereid om 'n fonds te administreer vir die herstel van dié historiese gebou. As daar iemand is wat 'n geldjie het om te skenk sal dit waardeer word."
Mevv. Jeanne Kalp of Pulani Simes kan hieroor by die kerkkantoor gebel word. Die nommer is 051-773-0014.
Veral Karel Schoeman het deur die jare die sendinggeskiedenis van Philippolis goed gedokumenteer.
Ná die vertrek van die Griekwas in 1861 het eerw. W. Torglan Corner, 'n bejaarde 72-jarige Amerikaanse sendeling, die Blye Evangelie aan die oorblywende Griekwas op Philippolis verkondig.
Met die koms van ds. Colin Fraser in 1863 het hy die sendingtaak met hart en siel ondersteun.
Omdat die bestaande Griekwa-kerk deur die N.G. Kerk aangekoop is as aanbiddingsplek, het die kerkraad 'n woonhuis teen 75 pond aangekoop en dit in as 'n gebedshuis ingerig.
Dit was 'n groot oomblik toe 'n nuwe kerkgebou in Burgerstraat, Philippolis, op 2 November 1878 ingewy is.
Ná die vertrek van Fraser in 1907 het die kerkraad besluit om voortaan 'n volwaardige sendeling in diens te neem.
Op 23 Mei 1910 is eerw. W.P.J. Poen van Harrismith as die eerste sendeling op Philippolis bevestig.
Dié kerk wat nou dreig om ineen te stort is op 8 Februarie 1947 ingewy, het sitplek vir 400 gebied, en het destyds £1 152 gekos.
In 1971 was daar 404 belydende lidmate wat teen 2001 by die 700 sou draai.
Dit was weens dié groei dat die kerk vergroot moes word.
Tydens die herstelwerk in die vroeë 2000's was daar menige probleme.
Só was ds. Ntsabo Stuurman, die vorige leraar, op 'n stadium baie bly dat die kerk uiteindelik 'n sementvloer gekry het ná 'n skenking. Die vorige houtvloer is uitgehaal omdat dit in 'n baie gehawende toestand was. Die kontrakteur wat dit moes vervang het is egter met die hout fort sonder om die sementvloer te lê.
Stuurman het toe gesê: "As die kerkklok nou lui, weet die gemeente hulle gaan nie meer tydens dienste nies van die stof nie."
Maar nou blyk dit nie die einde van dié gemeente se probleme te wees nie, want die aanbouings was blykbaar só krom en skeef dat die dak nou gevaar loop om ineen te stort.
Die gemeente het in die afgelope paar jaar aansienlik gekwyn weens "interne probleme" en daar is tans sowat 300 lidmate.

Dis taai om te reën

2008-10-23T08:54:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Die wolke lyk belowend, maar die reën is taai om te kom. Dié foto is geneem aan die bo-punt van Voortrekkerstraat (voorheen Kerkstraat). Foto: Jens Friis

Groenhuis Gastehuis, Philippolis, 051-773-0073 of jensfriis@intekom.co.za

2008-10-23T08:53:00.000-07:00

Lenteprag

2008-10-23T08:48:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. 'n Roos blom agter die historiese N.G. Kerk, 'n nasionale gedenkwaardigheid. Foto: Jens Friis

Hoogs bedreigd

2008-10-23T08:40:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Een van die Suid-Chinese tiere waarmee suksesvol geteel word op die Laohu-natuurreservaat buite Philippolis. Dié tiere is selfs meer bedreigd as die panda. Foto: Jens Friis

Goue sonsondergang

2008-10-23T08:19:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. 'n Goue sonsondergang. Foto: Jens Friis

Restourasieprojek staan steeds stil

2008-10-23T08:14:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Die restourasieprojek van die gebou waarin die dorpsbiblioteek gehuisves word, het maande gelede reeds tot stilstand gekom nadat die boukontrakteur werk gestaak het. Sedertdien is die Jacobson-biblioteekgebou, ’n nasionale gedenkwaardigheid, aan wind en weer oorgelaat, want vensters en deure is verwyder en bouwerk is nie voltooi nie. Regs van die Jacobson-biblioteek is die Transgariep Museum (met die groen dak). Foto: Jens Friis

Transgariep-museum: Toe en nou

2008-10-16T13:01:00.001-07:00

Rondom 1830/40 het die gebou wat deesdae die Transgariep Museum huisves só gelyk.

En só lyk die Transgariep Museum deesdae - sowat 170 jaar later. Voor staan kuratrise Elize Pienaar.

Groenhuis B&B, Philippolis, Free State, South Africa, www.philippolis.co.za

2008-10-16T12:51:00.000-07:00

Só het nedersetting naam gekry

2008-10-16T12:48:00.000-07:00

Min fonteine kan daarop aanspraak maak, maar die fontein by Waterkloof in die Suid-Vrystaat het nog nooit in menseheugenis gaan staan nie. Selfs deur die knellendste droogtes het dit steeds bly vloei. Dis dan ook die rede waarom dié nedersetting tussen Colesberg en Philippolis tot stand gekom het. Oos van die dorpie ontspring die fontein in 'n kloof (van daar die dorpie se naam). Die water wat nie deur leivore afgekeer word nie, vloei weg langs die Dwarsrivier. FOTO: JENS FRIIS

Skoonlief en die ondier

2008-10-16T12:43:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Elsje-Mari Lombard het op 'n korinkriek afgekom en besluit dis 'n ideale troeteldier vir 'n dag of wat. Hier hou sy vir Skoonlief (of is dit Ondier?) vas in 'n plastieksakkie. Sy is 'n leerling aan Trompsburg Primêr. Haar ouers is mnr. Jacques en mev. Elsa Lombard van Justisiestraat, Philippolis. FOTO: JENS FRIIS

Die reën bly weg

2008-10-16T12:29:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Wolkies hang bokant 'n laning bome op die plaas Dwarsrivier van mnr. Willem en mev. Franette Strauss. FOTO: JENS FRIIS

Personeelfoto uit die jare toet

2008-10-16T12:27:00.000-07:00

'n Personeelfoto wat geneem moes wees in die mid-1950's. Die skoolhoof was toe mnr. J.F. Malan. Drie van die personeellede woon na al die jare steeds op Philippolis. Hulle is mevv. Beckey Cilliers (heel links voor), Naómi Friis (heel regs voor), en Roezan Schoeman (tweede van links agter).

Philippolis: Toe en nou

2008-10-16T12:23:00.001-07:00

PHILIPPOLIS. Mev. Naómi Friis stap langs Voortrekkerstraat (vroeër Kerkstraat). Dis onbekend wanneer die ou foto geneem is.

'n Fees met witblits

2008-10-16T11:49:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Die dorp se jaarlikse Witblitsfees is een van die oudste dorpsfeeste in die Vrystaat. Witblits is te koop by die Transgariep Museum. Dié museum is een van slegs 'n handjievol in die land wat gemagtig is om alkohol te verkoop. FOTO: JENS FRIIS

Groenhuis Gastehuis, Philippolis, 051-773-0073

2008-10-16T11:19:00.000-07:00

Pronk perde

2008-10-16T11:17:00.000-07:00

PHILIPPOLIS se saalperdskou vind die naweek van 7 November plaas. Hier vertoon mnr. Jaco Louw van Philippolis een van sy perde tydens die 2006-skou. FOTO: JENS FRIIS

Op noot

2008-10-16T10:23:00.000-07:00

PHILIPPOLIS. Bergmanshoogte Intermediër se skoolkoor is gereeld een van die beste in die Suid-Vrystaat. FOTO: JENS FRIIS

Kon hul oë nie glo nie

2008-10-16T10:21:00.000-07:00

Ry Philippolisers na Trompsburg kyk hul nie eers meer of daar 'n trein aankom nie, want die treinspoor wat die R717 kruis is jare reeds in onbruik. Of so het hulle gedog, want so kort terug as Mei 2006 het daar uit die niet 'n trein verskyn met bykans 150 waens. Die trein het teen 'n slakkepas beweeg (waarskynlik omdat die spoor nie meer algemeen gebruik word nie) en het verkeer op die stil R717 vir 'n hele paar minute laat opdam. FOTO: JENS FRIIS

Prentjiemooie Waterkloof

2008-10-16T10:18:00.000-07:00

'n Murasie van wat eens 'n woonhuis was in Waterkloof, 'n nedersetting 5 km uit Philippolis op pad na Colesberg. FOTO: JENS FRIIS